Alimlər: "Buz dövrü iki nəhəng asteroidin toqquşması nəticəsində başlayıb"


Digərləri 19 Sen 2019 19:15:00 60 0

Alimlər: "Buz dövrü iki nəhəng asteroidin toqquşması nəticəsində başlayıb"

Aparılan tədqiqatlar nəticəsində geoloqlar müəyyən ediblər ki, Buz dövrü təxminən 466 milyon il bundan əvvəl Mars və Yupiterin orbitləri arasında iki nəhəng asteroidin toqquşması nəticəsində başlayıb. Belə ki, onların parçalarının bütün Günəş sisteminə yayılması Yer kürəsinin tarixində ən güclü buzlaşmaya səbəb olub.

Son.az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, tədqiqatın müəlliflərindən biri, ABŞ-ın Çikaqo Universitetinin professoru Filip Hek bununla bağlı deyib: "Biz hesab edirik ki, ən azı iki milyon il ərzində Yer kürəsinə böyük miqdarda kosmik toz düşüb. Onlar iqlimin soyumasına səbəb olub və Buz dövrünün başlanmasına gətirib çıxarıb".

Alimlər müəyyən ediblər ki, Yer kürəsinin tarixində canlıların nəslinin kəsilməsi üzrə altı ən böyük hadisə baş verib. Onlardan sonuncusu 65,5 milyon il əvvəl - dinozavrlarının, habelə bütün iri quru və dəniz canlılarının məhv olması zamanı olub. Bu qəbildən ikinci ən böyük hadisə - Ordovik adlanan nəsil kəsilməsi prosesi 443 milyon ilə əvvələ aiddir. Həmin vaxt quruda yaşayan canlıların 85 faizinin, suda yaşayan onurğasızların isə 60 faizinin nəsli kəsilib.

Geoloqlar hələ uzun müddət öncə müəyyən ediblər ki, bu proseslər Yerin atmosferində karbon qazının konsentrasiyasının kəskin şəkildə azalması ilə əlaqədar olub. Məhz bundan sonra buzlaşma dövrü başlayıb. Nəticədə planetin okeanları ekvatora qədər olan ərazidə donub, onun qütbləri isə həmin dövrə aid süxurlarda indiyədək qalan qalın buz təbəqələri ilə örtülüb.

Professor Hek və həmkarları gözlənilmədən bu kataklizmin daha bir səbəbini aşkar ediblər. Qazıntılar göstərib ki, buzlaşmanın əsas səbəbi Mars və Yupiter arasındakı atmosferdə toqquşan nəhəng asteroidlər olub. Əvvəlcə alimləri buzlaşmanın özü deyil, Böyük Ordovik radiasiyası adlanan şüalanma maraqlandırıb. Geoloqlar və paleontoloqların tədqiqat mövzusu 20-30 milyon il əvvəl həmin buzlaşma nəticəsində okeanlarda dəniz onurğasızlarının kəskin artması olub. Həmin dövrdə İsveçin cənubunda formalaşmış süxuru tədqiq edən alimlər qeyri-adi halla rastlaşıblar. Həmin süxurların tərkibində rekord miqdarda kosmos mənşəli toz aşkar olunub. Onların həcmi digər geoloji dövrlər üçün əhəmiyyətli olan konsentrasiyalardan on dəfələrlə çox olub. Bundan başqa, bütün bu hissəciklərin kimyəvi tərkibi L-xondritlər adlanan maddələrin tərkibi ilə eyni olub. Bu maddələr isə 500 milyon il əvvəl iri və kiçik hissələrə parçalanan, diametri 100 kilometrdən artıq olan daş meteoritlərdə rast gəlinir. Alimlər hesab edirlər ki, bu bənzərlik heç də təsadüfi deyil. Tamamilə mümkündür ki, iki nəhəng göy cisminin toqquşmasından sonra Yerin üzərində tərkibində L-xondritlər olan böyük toz buludu yaranıb. Onun hissəcikləri iki milyon il ərzində davamlı olaraq Yerin səthinə düşüb və Günəş şüalarının qarşısını kəsərək planetimizin soyumasına səbəb olub.

(adsgarden = window.adsgarden || []).push({});
“Profilim oğurlanmayıb” like
  • 19 Sen 19:07  
Digərləri “Profilim oğurlanmayıb”

Xəbər verdiyimiz kimi, AXCP sədrinin müavini Fuad Qəhrəmanlının qızı S

arrow Ətraflı
Bədii gimnastika üzrə dünya çempionatında Rusiya komanda hesabında birinci oldu like
  • 19 Sen 19:05  
Digərləri Bədii gimnastika üzrə dünya çempionatında Rusiya komanda hesabında birinci oldu

Bədii gimnastika üzrə 37-cü dünya çempionatında Rusiya komanda hesabında

arrow Ətraflı
Kıvanç Tatlıtuğun başı dərddə: like
  • 19 Sen 19:04  
Digərləri Kıvanç Tatlıtuğun başı dərddə:

Kıvanç Tatlıtuğ vergidən yayındığı üçün yenidən hakim qarşısına

arrow Ətraflı
ARBnin işdən çıxarılan aparıcısı yarıçılpaq, like
  • 19 Sen 19:00  
Şou-biznes ARBnin işdən çıxarılan aparıcısı yarıçılpaq,

Foto izləyicilərinin marağına səbəb olub

arrow Ətraflı
BDU-da Avrasiya Universitetləri Həmkarlar Təşkilatları Assosiasiyasının qurultayı keçirilib (FOTO) like
  • 19 Sen 18:57  
Digərləri BDU-da Avrasiya Universitetləri Həmkarlar Təşkilatları Assosiasiyasının qurultayı keçirilib (FOTO)

Bakı Dövlət Universitetində (BDU) Avrasiya Universitetləri Həmkarlar Təş

arrow Ətraflı
Nanə və Üzeyirin bu FOTOsu çox bəyənildi like
  • 19 Sen 18:50  
Şou-biznes Nanə və Üzeyirin bu FOTOsu çox bəyənildi

Maraqlı həmsöhbət, uzaq məsafələri bir ana çevirir.

arrow Ətraflı
Bakıda bədii gimnastika üzrə dünya çempionatı azarkeşlər üçün bayramdır (FOTO) like
  • 19 Sen 18:49  
Digərləri Bakıda bədii gimnastika üzrə dünya çempionatı azarkeşlər üçün bayramdır (FOTO)

Müxtəlif ölkələrdən olan çoxsaylı azarkeşlər bədii gimnastika üzrə

arrow Ətraflı
Binəqədidə qəza: sakinlər qazsız qaldılar  VİDEO like
  • 19 Sen 18:44  
Digərləri Binəqədidə qəza: sakinlər qazsız qaldılar VİDEO

Axşam saatlarında Bakının Binəqədi rayonu ərazisində qaz xəttini avtom

arrow Ətraflı
GÜCLÜ ZƏLZƏLƏ: like
  • 19 Sen 18:40  
Dünya GÜCLÜ ZƏLZƏLƏ:

İndoneziyanın Yava adasında 6 və 6,2 bal gücündə zəlzələ meydana gəli

arrow Ətraflı
Bədii gimnastika üzrə dünya çempionatında lentlə hərəkətlərdə finalçılar məlum olub like
  • 19 Sen 18:37  
Digərləri Bədii gimnastika üzrə dünya çempionatında lentlə hərəkətlərdə finalçılar məlum olub

Milli Gimnastika Arenasında bədii gimnastika üzrə dünya çempionatının f

arrow Ətraflı
Lukaşenkodan oğulları ilə bağlı xəbərə münasibət like
  • 19 Sen 18:31  
Dünya Lukaşenkodan oğulları ilə bağlı xəbərə münasibət

Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko uşaqlarının respublika rəhbərliyin

arrow Ətraflı