Son.az "Baku Network"da dərc olunmuş məqaləni təqdim edir:

ABŞ-ın Venesuelada keçirdiyi və prezident Nikolas Maduronun ildırım sürətilə ələ keçirilməsi ilə başa çatan hərbi əməliyyat sadəcə səs-küy yaradan hadisə olmadı. Bu, beynəlxalq hüququn güc qarşısında artıq sədd rolunu oynaya bilmədiyi bir nöqtəyə çevrildi. Göz oxşayan Midnight Hammer adı altında əslində soyuq hesablanmış, təkcə hərbi deyil, eyni zamanda simvolik məna daşıyan açıq geosiyasi nümayiş gizlənirdi.

The New York Times, CNN və ABC News daxil olmaqla Amerika mediası bu misilsiz dəqiqliklə icra olunmuş əməliyyatı elit "Delta" bölməsinin, MKİ-nin və ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin birgə işi kimi təqdim etdi. Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Den Keynin sözlərinə görə, hazırlıq aylarla davam edib. Maduronun izlənməsi, kəşfiyyat, logistika və qoşun növlərinin koordinasiyası hələ yayın sonundan aparılırdı. Dekabr üçün hər şey hazır idi, sadəcə ideal hava şəraiti gözlənilirdi. ABŞ prezidenti Donald Trampın əmri Şərq sahili vaxtı ilə 3 dekabr gecəsi saat 22:46-da verildi.

Eyni anda iyirmi bazadan 150 təyyarə və pilotsuz aparat havaya qalxdı. Karib dənizindəki aviadaşıyıcıdan ələkeçirmə qrupu olan helikopterlər start götürdü. Qrupun tərkibində təkcə "Delta" döyüşçüləri yox, həm də Ədliyyə Nazirliyinin nümayəndələri vardı. Onların vəzifəsi Venesuela prezidentinə narkoterrorizm ittihamını rəsmən elan etmək idi. Helikopterlər suyun üzərindən cəmi otuz metr hündürlükdə, dronlar və aviasiya tərəfindən örtülərək hərəkət edirdi. Venesuelanın hava hücumundan müdafiə sistemi susurdu. Karakas vaxtı ilə saat 02:01-də helikopterlər Maduronun iqamətgahına çatdı. Bir neçə dəqiqə sonra prezident həyat yoldaşı Siliya Floreslə birlikdə saxlanıldı. O, sarayın yataq otaqlarından birində yatırdı. Vaşinqton vaxtı ilə 03:29-da helikopterlər "İvo Cima" aviadaşıyıcısına qayıtdı. Bütün əməliyyat beş saatdan az çəkdi.

Tramp sonradan bunu "parlaq əməliyyat" adlandırdı və "Amerika bir daha kimin burada sahib olduğunu göstərdi" dedi. Elə bu məqamda hər şey aydın oldu. ABŞ Monroe doktrinasına qayıtdı, amma bu, artıq onun "trampvari" versiyası idi. Bu, daha "saxlama" siyasəti deyildi. Bu, açıq şəkildə güc hüququnun təsdiqi idi.

Simplicius analitik bloqu da daxil olmaqla bəzi mənbələr iddia edir ki, Maduro faktiki olaraq əvvəlcədən təslim olub. Şəxsi təhlükəsizliyinə və aktivlərinin bir hissəsinin qorunmasına təminat müqabilində. Başqa bir versiya da var: xəyanət. Uzun illər korrupsiya sxemlərinə bulaşmış yaxın çevrəsi və generallar ya pulla ələ alınıb, ya da MKİ tərəfindən verbovka edilib. Məhz onların razılığı əməliyyatı müqavimətsiz keçirməyə imkan verib. Doğrudan da, bir dənə də olsun HHM batareyası atəş açmadı, Maduronun pafosla danışdığı minlərlə "Qartal" anbarlardan çıxmadı. Karakas bu səhnəni Hollivud blokbasteri kimi seyr edirdi. Eyni anda həm laqeydlik, həm də heyrət vardı.

The New York Times yazır ki, həlledici rolu Venesuela hökumətinin içindəki MKİ mənbəyi oynayıb. Real vaxt rejimində ötürülən məlumatlar hücumun dəqiqliyini təmin edib. Böyük ehtimalla söhbət anonimlik və iri mükafat vəd edilən yüksək rütbəli məmurdan gedir. Xatırladaq ki, Maduronun həbsinə aparan məlumat üçün mükafat 50 milyon dollar idi.

Qələbə görüntülərinin arxasında isə daha dərin mənzərə gizlənir. Xarici dövlətin prezidentinin Konqresin və BMT Təhlükəsizlik Şurasının sanksiyası olmadan ələ keçirilməsi beynəlxalq hüququn açıq pozuntusudur. Amma ABŞ artıq çoxdan bu çərçivədən çıxıb. "Narkoterrorizmə qarşı mübarizə" arqumenti köhnə ssenarinin təkrarıdır. Bir vaxtlar Buş İraqa hücumu kimyəvi silah axtarışı ilə əsaslandırırdısa, indi Tramp Maduronun oğurlanmasını narkokartellərə qarşı müdafiə kimi təqdim edir.

Hüquqi baxımdan bu, silahlı qüvvələrin iştirakı ilə həyata keçirilmiş dövlət səviyyəli kidnəpinqdir və bütün dünya kanallarının canlı efirində baş verib. Əgər bu hadisə beynəlxalq nəticələr doğurmasa, deməli, suverenlik dövrü həqiqətən başa çatıb.

Digər maraqlı məqam da var. Görünür, amerikalılar təkcə güc nümayişi üçün yox, həm də resurslara nəzarət naminə hərəkət ediblər. Venesuela dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarına sahibdir - 303 milyard barel. Amma hasilat son on ildə üç dəfə azalıb. Uqo Çaves dövründə neft aktivlərinin milliləşdirilməsindən sonra Qərb şirkətləri nəzarəti itirmişdi. İndi isə revanş zamanı yetişib. Chevron artıq fəaliyyətini davam etdirmək üçün "xüsusi lisenziya" alıb, Ağ Evdə isə Amerika korporasiyalarını Karakasa qaytarmaq niyyətini gizlətmirlər.

İqtisadi müstəvidə əməliyyat ABŞ nəzarəti altında neft infrastrukturunun yenidən işə salınması üçün zəmin yaradır. Ölkənin cənubundakı Amerika neft emalı zavodları üçün məhz Venesuelanın ağır nefti sərfəlidir. Siyasi qeyri-sabitlik isə "texniki yardım" və "enerji sektorunun bərpası" adı altında müdaxiləyə bəhanə yaradır.

Bu arada hüquqi nəticələr gözardı edilir. Maduronun ələ keçirilməsi Konqresin razılığı olmadan həyata keçirilib ki, bu da formal olaraq ABŞ Konstitusiyasının pozulmasıdır. Müxalif hüquqşünaslar bunu "prezidentin şəxsi monarxiyasının bərpası" adlandırır. Yəni dövlət başçısı özü qərar verir, kim cinayətkardır və kimi oğurlamaq olar.

Tramp Mar-a-Laqodakı mətbuat konfransında suala qısa cavab verdi: "Mən ABŞ prezidentiyəm. Bu kifayətdir". Özünəməxsus təkəbbürlə deyilən bu cümlə artıq yeni siyasi reallığın simvolu kimi tarixə düşüb. Bu, Amerikanın artıq bəraətə ehtiyac duymadığı bir reallıqdır.

Hazırda Maduro və həyat yoldaşı ABŞ-dadır və Nyu-Yorkun Cənub dairə məhkəməsini gözləyirlər. Ona narkotik və silah alveri, beynəlxalq cinayət şəbəkəsində iştirak ittihamları irəli sürülüb. Prokurorluq işi köhnə bir epizod üzərində qurur. 2015-ci ildə Siliya Floresin iki qohumunun 800 kiloqram kokainlə saxlanılması. Prezidentlə narkoticarət arasında birbaşa əlaqəni sübut edən yeganə fakt budur, amma Ədliyyə Nazirliyinin əlində bu, siyasi ədalət alətinə çevrilib.

Amerika mediası Siliya Floresi "bolivarian rejiminin boz kardinalı" adlandırır. O, vaxtilə Çavesin vəkili olub, sonra Milli Assambleyaya rəhbərlik edib və daha sonra faktiki olaraq ölkəni əri ilə birlikdə idarə edib. Onun həbsi simvolik xarakter daşıyır. Bu, çavizmin bütöv bir dövrünün həbsi, antiamerikanizm üzərində qurulmuş ideologiyanın məhvi cəhdidir.

Venesuelanın özündə isə sükutdur. Müdafiə naziri Vladimir Padrino Lopes "sakitliyi qorumağa" çağırıb. Diosdado Kabelyo Karakas küçələrinə bronjilet geyinərək çıxıb və "ölkə tam nəzarət altındadır" deyib. HHM susur, ordu kazarmalardan çıxmır. Bu isə yalnız bir şeyi göstərir: Maduronu öz adamları satıb.

Vitse-prezident Delsi Rodrigeslə bağlı ziddiyyətli məlumatlar var. Bəzilərinə görə Karakasdadır, digərlərinə görə Moskvaya qaçıb. Reuters onun Rusiyada olduğunu yazır, qardaşı, Milli Assambleyanın sədri isə Venesuelada qalıb. Faktiki olaraq isə hakimiyyət müvəqqəti olaraq hərbçilərin əlinə keçib. Ölkədə keçid xuntası formalaşır: Kabelyo, Rodriges, Padrino. Hər biri öz sahəsinə nəzarət edir - iqtisadiyyat, xüsusi xidmətlər, ordu. Və hər biri başa düşür ki, Maduronun taleyi hamı üçün xəbərdarlıqdır.

Nikolas Maduronun həbsi ilə nəticələnən ABŞ əməliyyatı təkcə hərbi uğur deyil, yeni bir dövrün rəmzidir. Bu, beynəlxalq hüququn zəiflər üçün qalxan olmaqdan çıxdığı, gücün isə yenidən hörmət doğuran yeganə arqumentə çevrildiyi zamandır. Cəmi otuz dəqiqəyə yaxın vaxt ərzində "Delta" xüsusi təyinatlıları MKİ, Hərbi Hava Qüvvələri və donanmanın dəstəyi ilə başqa tarixi dövrlərdə həftələr çəkəcək tapşırığı yerinə yetirdi.

ABŞ prezidenti Donald Tramp bu əməliyyata "Gecəyarısı çəkici" adını verdi. Və bu çəkic Karakasın üzərinə cərrahi dəqiqliklə endi. İyirmi hərbi bazadan eyni anda 150-dən çox təyyarə və dron havaya qalxdı. Karib dənizindəki aviadaşıyıcıdan qalxan MH-47 Chinook helikopterləri Venesuela səmasında sanki öz ərazilərində uçurmuş kimi hərəkət edirdi. Bir dənə də olsun HHM raketi buraxılmadı, bir batareya belə atəş açmadı. Maduronun efirdə lovğalandığı beş min "Qartal" susdu. Heç kim atəş əmri vermədi.

Məhz bu detal bütün rəsmi bəyanatlardan daha çox şey deyir. Əməliyyat ya Venesuela ordusunun tam sabotajı, ya da səssiz razılığı ilə baş tutub. Vaşinqtonla Karakasın bəzi generalları arasında birbaşa anlaşma ehtimalı da istisna deyil. Onilliklər boyu qızıl, yanacaq və kokain qaçaqmalçılığından qazanan, yeni konfiqurasiyada özlərini qorumaq istəyən generallar. Heç bir qəhrəmanlıq olmadı. Amerikalılar yatan paytaxta öz zəfərlərinin dekorasiyası kimi daxil oldular.

Rəsmi məlumatlara görə, Nikolas Maduro və həyat yoldaşı Siliya Flores öz yataq otaqlarında saxlanılıblar. CNN və ABC News bildirir ki, "Delta" xüsusi təyinatlıları iqamətgaha daxil olanda prezident dərin yuxuda olub. Bir neçə saat sonra əsir götürülmüş dövlət başçısı "İvo Cima" aviadaşıyıcısına aparılıb, oradan isə birbaşa Nyu-Yorka göndərilib. Elə səhər tezdən Donald Tramp bəyan edib ki, "diktator Maduro" beynəlxalq narkotrafikdə iştirakına görə məhkəmə qarşısına çıxarılacaq.

Bu məqam əvvəldən planlaşdırılmışdı. Madurona qarşı ittiham hələ 2020-ci ildən mövcud idi. Məhz o zaman ABŞ Ədliyyə Nazirliyi onun həbsinə gətirib çıxaracaq məlumat üçün 50 milyon dollar mükafat elan etmişdi. O vaxt ittiham prezidentin həyat yoldaşına şamil olunmamışdı. İndi isə Flores də istintaq altındadır. Bunun açıq siyasi rəmzi var. Bir vaxtlar Milli Assambleyanın ilk qadın sədri, hüquqşünas və "bolivarian inqilabının" ideoloqu olan Flores Amerika məhkəməsi üçün əsas sübut fiquruna çevrilib. Onun həbsi Çaves dövrünün özünün həbsidir.

Venesuela mediası, ardınca isə Qərb nəşrləri Maduronun ailəsini "Günəşlər Karteli" adlanan Cartel de los Soles ilə əlaqələndirməkdə yekdildir. Amma bu, 1990-cı illərdə Milli Qvardiyanın iki generalının kokain əməliyyatlarında ifşa olunmasından sonra MKİ tərəfindən dövriyyəyə buraxılmış mifdir. Reallıq daha bəsitdir. Mərkəzləşdirilmiş narkokartel yoxdur. Hər biri hərbi sistem daxilində öz kontrabanda sahəsini nəzarətdə saxlayan yüzlərlə müstəqil şəbəkə var. Və məhz bu şəbəkələr öz prezidentlərini satdılar.

Rejim faktiki olaraq dağıldıqdan sonra "ölkəni kim idarə edir" sualı havada qaldı. Konstitusiyaya görə hakimiyyət vitse-prezident Delsi Rodrigesə keçməli idi. Amma hücumdan bir neçə saat sonra Reuters onun Moskvada olduğunu yazdı. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bu xəbəri təkzib etsə də, Rodriges Karakasda görünmədi. Müdafiə naziri Vladimir Padrino və Diosdado Kabelyo televiziya vasitəsilə xalqa müraciət edərək sakitliyə çağırdılar. Müqavimətdən bir kəlmə də olmadı. Ordu kazarmalarda qaldı. Xalq isə laqeyd seyrçi mövqeyi tutdu.

Venesuelanı indi kimin idarə edəcəyi ilə bağlı suala Tramp sadəcə "Mən" cavabını verdi. Bu, dil sürüşməsi deyildi. Bu, Vaşinqtonun Qərb yarımkürəsində yenidən özünü ali hakimiyyət mərkəzi elan etdiyi yeni beynəlxalq nizamın formuludur.

Baş verənlərin iqtisadi alt qatı da aydındır. Venesuela dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarına sahibdir. 300 milyard bareldən çox. Amma hasilat üç dəfə azalıb, infrastruktur dağılıb, dövlətə məxsus PDVSA isə generallar üçün şəxsi yemxanaya çevrilib. Tramp bunu gizlətmir. Onun "oğurlanmış Amerika neftini geri qaytarmaq" tələbi siyasi metaforadır, amma arxasında konkret məqsəd dayanır. 2007-ci ildə Uqo Çaves tərəfindən milliləşdirilmiş yataqlara nəzarəti bərpa etmək.

Amerika korporasiyaları bu ssenarini çoxdan hesablayırdı. Venesuelada mövcudluğunu qoruyub saxlayan yeganə şirkət Chevron indi əsas operatora çevriləcək. Exxon, Halliburton, ConocoPhillips isə revanşa hazırlaşır. Bəli, qlobal bazarlar artıq əvvəlki deyil, bəli, 2030-cu illərə doğru neftə tələbat azalacaq. Amma Tramp üçün əsas məsələ iqtisadi yox, simvolik kapitaldır. Amerikanın yenidən istədiyini ala bildiyini göstərmək.

Başqa bir motiv demoqrafikdir. 2000-ci illərin əvvəlindən bəri səkkiz milyondan çox venesuelalı ölkəni tərk edib, yüz minlərlə ABŞ-da məskunlaşıb. Daxildə sosial gərginliyi artıran miqrasiya axınını Tramp əməliyyatın bəraəti kimi istifadə edir. "Narkoterrorizmə qarşı mübarizə" ilə "qanunsuz miqrasiya" bir ritorik narrativdə birləşdirilir.

Əsl hədəf isə daha dərindir. Bu, ilk növbədə Çin, Rusiya və Kubaya ünvanlanmış nümayişdir. Karakas uzun illər Pekin və Moskvanın müttəfiqi olub, onlara neft və nadir torpaq resursları verib. İndi bu kanal bağlanır. Paralel olaraq Vaşinqton Havanaya mesaj göndərir: növbəti zərbə sizə dəyə bilər. Bu dəfə Sovet İttifaqı sizi xilas etməyəcək.

Midnight Hammer əməliyyatı Tramp üçün şəxsi siyasi şahəsərə çevrildi. Xüsusilə uzanan Ukrayna böhranı və diplomatik cəbhədə real uğurların olmaması fonunda ona xarici qələbə lazım idi. ABŞ daxilində hətta demokratlar belə "beynəlxalq hüququn tapdanmasını" tənqid etsələr də, etiraf etməyə məcburdurlar: əməliyyat ideal icra olunub. İtkilər yoxdur. Məqsəd əldə edilib. Prezidentin reytinqi artır. Dünya gücə hörmət edir və Tramp bunu nümayiş etdirdi.

Venesuela indi protektoratdır. Amerikalılar ölkəni işğal etməyəcək, amma onun iqtisadiyyatını təyin etdikləri məmurlar vasitəsilə idarə edəcəklər. Hakimiyyətdə qalan generallar əməkdaşlıq edəcək. Maria Korina Maçadonun rəhbərlik etdiyi müxalifət "müvəqqəti keçid"də formal iştirak əldə edəcək. Bir neçə ay sonra yeni reallığı rəsmiləşdirəcək seçkilər keçiriləcək.

Moskvanın reaksiyası proqnozlaşdırılandır. Patetik bəyanatlar olmadı. RT-nin rəhbəri Marqarita Simonyan sosial şəbəkədə sarkastik şərhlə kifayətləndi və Stalina aid edilən məşhur ifadəni xatırlatdı: "Həsəd aparacağıq, yoldaş Beriya". Doğrudan da, Rusiyanın patriot çevrələrində Amerika əməliyyatına qısqanclıqla baxanlar az deyil. Guya 2022-ci ilin fevralında da belə hərəkət etmək lazım idi.

Yeni dövrün mənəvi dərsi budur: qalibləri mühakimə etmirlər. Dünya nə qədər bəzəkli sözlərdən istifadə etsə də, hələ də yalnız bu qaydaya tabe olur. Suverenlik mifə çevrilib, hüquq dekorasiyadır, əxlaq isə ixrac məhsulu. Tramp isə kobud və birbaşa üslubu ilə sadəcə liberal müdaxilələr dövrünün son maskasını çıxardı. O, zorakılığı icad etmədi. Sadəcə onu yenidən siyasətin norması kimi geri qaytardı.

İndi isə Karakas üzərində Amerika bayraqları olan helikopterlər yenidən uçarkən bir həqiqət aydın görünür. Köhnə dünya doğrudan da bitib. "Qanun" anlayışının "qələbə" anlayışından ayrılmadığı bir dövr başlayıb.

Dünyanın mənəvi reaksiyası xüsusilə diqqət çəkir. Avropa "narahatlıq" bildirir, Çin "sabitliyə çağırır", Rusiya ənənəvi olaraq "dərin narahatlığını ifadə edir". İraqın işğalı zamanı olduğu kimi, dünya yenə də fövqəladə heç nə baş verməmiş kimi davranır. Halbuki baş verib. Suveren dövlət silahlı hücuma məruz qalıb, onun rəhbəri oğurlanaraq okeanın o tayına aparılıb. Əgər bu müharibə deyilsə, bəs müharibə nədir.

Bu fonda Tramp tərəfdarlarının alqışları xüsusilə grotesk səslənir. Onlar prezidentin "cəsarətinə" və "maçizminə" heyran qalır, onu qəhrəman kimi görürlər. Amma dövlət başçısının oğurlanmasını haqq qazandıran hər kəs istənilən yerdə istənilən insanın oğurlanmasını da norma kimi qəbul etməlidir. Bir halda qanunsuzluğu məqbul sayıb, başqa halda ona etiraz etmək olmaz. Əgər qanun güclünün alətidirsə, bu artıq qanun deyil, özbaşınalıqdır.

Dünya qəti şəkildə post-suverenlik dövrünə daxil olub. Burada sərhədlər illüziyadır, güc isə legitimliyin yeni valyutasıdır. İroniya ondadır ki, bu, dronlar və mətbuat konfransları ilə bəzədilmiş XIX əsrə qayıdışdır. Amerikanın Venesueladakı əməliyyatı qaydasız bir dünyanın proloqu oldu. Elə bir dünya ki, istənilən dövlət bir gecənin içində başsız qala bilər.

İndi hər şey digər ölkələrin nə qədər müddət "heç nə olmayıb" oyunu oynayacağından asılıdır. Ola bilsin, bu müddət uzun olmayacaq. Çünki presedent yaradılıb və onun geri dönüşü yoxdur.

"Panama presedentindən" "Venesuela doktrinasına"

"Gecəyarısı çəkici" əməliyyatı çərçivəsində Amerika "Delta" xüsusi təyinatlılarının Venesuela prezidenti Nikolas Maduronu ələ keçirməsi ABŞ-ın xarici siyasət praktikasında dönüş nöqtəsidir. Forma etibarilə bu, ildırım sürətli, yüksək texnologiyalı, kompleks əməliyyatdır. Burada hərbi güc, kəşfiyyat inteqrasiyası və siyasi hesablamanın unikal sintezi nümayiş etdirilir.

Mahiyyət etibarilə isə bu, Birləşmiş Ştatları birbaşa müdaxilələr dövrünə qaytaran aktdır. O dövrə ki, "düşmən rejimlər" BMT Təhlükəsizlik Şurasının sanksiyası olmadan və beynəlxalq institutları kənara qoyaraq aradan qaldırılırdı.

1989-cu ildə Panamada Manuel Norieqanı devirmək üçün keçirilmiş əməliyyatla müqayisə qaçılmazdır. Amma "soyuq müharibə" dövründən fərqli olaraq, bugünkü aksiya daha geniş kontekstdə baş verir. Bu, "Trump Corollary" adlandırılan yenilənmiş Amerika konsepsiyasının tətbiqi laboratoriyasıdır. Monroe doktrinasının bir növ davamı olan bu yanaşma ABŞ-a Qərb yarımkürəsində "təhlükəsizlik və demokratiyanı" öz yozumunda qorumaq adı ilə güc tətbiq etmək hüququ verir.

Əməliyyatın institusional məntiqi

Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Den Keynin açıqlamasına görə, əməliyyat aylarla hazırlanıb. Burada ABŞ-ın 20 hərbi bazasından qalxan 150-dən çox uçuş aparatı, o cümlədən strateji "görünməz" dronlar iştirak edib. Missiyanın əsas fərqi döyüş, kəşfiyyat və hüquqi elementlərin inteqrasiyası idi. Ələkeçirmə qrupunda ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin nümayəndələrinin olması Maduronun həbsini formal olaraq Amerika qanunvericiliyi prizmasından əsaslandırmağa imkan verirdi.

Bu yanaşma extraterritorial enforcement konsepsiyasının inkişafını göstərir. Yəni Amerika yurisdiksiyasının milli sərhədlərdən kənarda tətbiqi. Əvvəllər bu praktika yalnız terrorçulara qarşı istifadə olunurdu, məsələn, Usamə bin Ladenin məhv edilməsi. Amma ilk dəfədir ki, beynəlxalq səviyyədə tanınmış suverenliyə malik dövlət başçısına qarşı tətbiq edilir.

The New York Times yazır ki, əməliyyatın uğurunu Venesuela hökumətinin daxilindəki MKİ agenti təmin edib. Bu da covert collaboration modelinin effektivliyini təsdiqləyir. Hədəf ölkənin daxili elitaları xarici güc təsirinin alətinə çevrilir. Metodoloji baxımdan bu, 1953-cü il İrandan 1973-cü il Çiliyədək uzanan təcrübəyə söykənir. Fərq ondadır ki, rəqəmsal dövrdə bu cür müdaxilə total nəzarət və məlumat analizi sistemləri ilə birləşir, nəticədə proses həm görünməz, həm də demək olar ki, mübahisəsiz olur.

Geosiyasi və hüquqi dilemma

Beynəlxalq hüquq prizmasından baxıldıqda "Gecəyarısı çəkici" əməliyyatı BMT Nizamnaməsinin 2-ci maddəsinin 4-cü bəndinin açıq şəkildə pozulmasıdır. Həmin maddə istənilən dövlətin ərazi bütövlüyünə və siyasi müstəqilliyinə qarşı güc tətbiqini və ya güc hədəsini qadağan edir. Təhlükəsizlik Şurasının sanksiyasının olmaması, eləcə də ABŞ Konqresinin bu əməliyyatı təsdiqləməməsi yaranmış hüquqi boşluğu daha da dərinləşdirir. Tramp bu boşluğu "narkoterrorizmlə mübarizə" kimi siyasi arqumentlə doldurmağa cəhd etdi.