İran etirazların alovunda


Digərləri 22 Noy 2021 10:54:00 77 0

İran etirazların alovunda

Ötən cümə İsfahanın minlərlə sakini şəhərdən axan Zayandeh-Ruh çayının quruması ilə bağlı keçirilən kütləvi etiraz aksiyalarında iştirak üçün küçələrə çıxıb. Eyni adlı əyalətin qərbindən və şərqindən olan fermerlər də bu aksiyalara qoşulub.

"Qoy çay axsın!", - artıq bir hissəsi hələ bir neçə həftə əvvəl suyun axdığı quraqlıqda çadır şəhərciyi qurmuş minlərlə insan bir ağızdan deyib. Hər ötən gün çayın suyu bir az da quruyur... Hakimiyyət səbəbi quraqlıqda görür. "Əgər siz çayın səviyyəsinə nəzarət etsəydiniz və onun suyunu qonşu Yezd əyalətinə istiqamətləndirməsəydiniz, su olardı", - isfahanlılar onlara cavab verir.

Ən iri etiraz aksiyaları İsfahanda keçir

İyul ayında su böhranı üzündən cənub-qərb əyaləti Xuzestan od tutub yanıb. Nəticədə yerli əhali yerli hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları ilə əlbəyaxa olub. İsfahanda hazırda baş verən nümayişlər zamanı isə ölkədə iki il əvvəl elə bu vaxtlar benzinin qiymətinin qəfil qalxması ilə bağlı hökumət əleyhinə keçirilən kütləvi etiraz aksiyalarını xatırlayırlar.

Etirazlar kütləvi hal alır və bütünlüklə İranı bürüyür. Təkcə ötən ilin oktyabr ayında 391 etiraz aksiyası qeydə alınıb ki, bu da orta hesabla gündə 13-14 nümayiş deməkdir. Bu dönəm ərzində iranlı fəhlələr 53 şəhərdə 135 etiraz aksiyası keçirib. Etiraz edənlər arasında neft-kimya, neft və energetika sənayesi işçiləri, şaxtaçılar, dəmiryolçular və bələdiyyə işçiləri olub. Əsas tələblər əmək haqqının vaxtında verilməsi, iş günlərinin sayının azalması və iş şəraitinin yaxşılaşdırılması idi.

Son.az virtulaz.org-a istinadən xəbər verir ki, iranlı müəllimlər 49 şəhərdə 61 aksiya keçirib. Onlar dövlət təhsil müəssisələrində işləyən müəllimlərin maaşının ölkədəki rəsmi yoxsulluq səviyyəsindən də aşağı olmasına qarşı çıxış ediblər. Təqaüdçülər 13 şəhərdə 39 dəfə küçələrə axışıb. Həkimlər oktyabr ayında təkcə Tehranda iki dəfə etiraz aksiyası keçirib.

Hər hansı bir qərb ölkəsinin istənilən anlaqlı daxili işlər naziri başını tutar və çığıra-çığıra prezidentin üstünə cumardı: "Buna bir çarə tapmalıyıq, əks-təqdirdə bizi tezliklə kürsülərimizdən yaba ilə qovacaqlar". Lakin İranda belə deyil. Ölkə hakimiyyəti artıq çoxdan bəyan edir ki, xalqın dinc etiraz aksiyasına haqqı var. Bəli, müxtəlif cür olur - yollarda təkər də yandırırlar, polis məntəqələrini də od tutur, lakin bunların heç biri əhalinin və güc strukturlarının özləri üçün müəyyən etdiyi qırmızı cizgi keçmir.

Sosial narazılıq digər şəhərlərə də yayılıb

Bir də ki hakimiyyətin xüsusi olaraq çəkinəcək bir yeri yoxdur. Birincisi, etiraz aksiyaları əksər halda iqtisadi xarakter daşıyır və narazılıq əsas etibarı ilə yerli hakimiyyətə qarşı yönəlib. Düzdür, hərdən kütlənin arasından bir-iki adamın "Rejimə ölüm" qışqırdığını eşitmək olar, lakin bu nadir halda baş verir və o cür qışqıranların səsini elə etiraz edənlərin özləri batırır.

Etirazların sayına baxmayaraq, o heç cür keyfiyyətə keçmir - İranda heç olmasa həmkarlar ittifaqı birləşməsində vahid etiraz mərkəzi sadəcə yoxdur. Bu etirazların lideri yoxdur, deməli, onlar siyasiləşə bilməz. Belə çıxır ki, narahatlığa da səbəb yoxdur, Tehranda belə hesab edirlər. İndi baş verənləri isə nöqtəşəkilli maliyyə axını ilə bağlamaq olar, büdcənin gücü buna çatar.

Bəlkə də bu cür mühakimələr məntiqi və ədalətlidir - lakin heç nə əbədi davam edə bilməz. Sosial istilikölçən qaynama həddinə çatıb - orda isə çox şey baş verə bilər: etirazların lideri də meydana çıxar, siyasi tələblər də "qəfil" formalaşa bilər. Üstəlik xaricdə İran rejiminə qarşı çıxan qruplaşmaların fəaliyyətini də unutmaq lazım deyil. Onlar günü bu gün həmin aksiyalara rəhbərlik etməyə hazırdır.

Tehranın bəxtindən hələ ki ciddi sosial bazaları olmadığından bunu edə bilmirlər. Maliyyə və təşkilati imkanları isə Hamburqda İran konsulluğunun qapısına "Molotov kokteyli" ilə kifayətlənir. Lakin bu vəziyyət də uzun müddət çəkə bilməz. İran rəhbərliyi həyəcan təbilini çalmağa başlamalıdır, belə ki sosial-iqtisadi ziddiyyətlərdən ibarət qaynar qazanının üstündə oturmaq sadəcə narahat deyil. Buna uzun müddət tab gətirməyəcəksən, qapağından sürüşüb düşəcəksən.

Muradla Kənanın söz davası like
  • 22 Noy 10:48  
Şou-biznes Muradla Kənanın söz davası

Müğənni-bəstəkar Murad Ariflə rejissor Kənan Mahmudov (MM) arasında söz

arrow Ətraflı
Əsrarəngiz Yellicə kəndindən görüntülər like
  • 22 Noy 10:43  
Digərləri Əsrarəngiz Yellicə kəndindən görüntülər

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi Kəlbəcər rayonunun Yellicə kəndinin videog

arrow Ətraflı
Həftəsonu 706 nəfər toylara buraxılmayıb like
  • 22 Noy 10:42  
Digərləri Həftəsonu 706 nəfər toylara buraxılmayıb

20-21 noyabr tarixlərində Daxili İşlər Nazirliyinin, Qida Təhlükəsizliyi

arrow Ətraflı
Vətən müharibəsi iştirakçısı intihar etdi like
  • 22 Noy 10:39  
Digərləri Vətən müharibəsi iştirakçısı intihar etdi

Ağdaş rayonunda Vətən müharibəsi qazisi Ülvi İsgəndərov intihar edib.

arrow Ətraflı
Bakı Musiqi Akademiyasının 100 illik yubileyi: möhtəşəm konsert... like
  • 22 Noy 10:38  
Kriminal Bakı Musiqi Akademiyasının 100 illik yubileyi: möhtəşəm konsert...

M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında Üzey

arrow Ətraflı
Məleykə Əsədova qızı ilə like
  • 22 Noy 10:24  
Şou-biznes Məleykə Əsədova qızı ilə

Xalq artisti Məleykə Əsədova qızı Gülərlə yeni fotolarını yayımlayı

arrow Ətraflı
"Aygünlə dostluq edəndə Röya ilə dost deyildim" like
  • 22 Noy 10:00  
Şou-biznes "Aygünlə dostluq edəndə Röya ilə dost deyildim"

Müğənni Nadir Qafarzadə yenə açıqlaması ilə gündəmə gəlib.

arrow Ətraflı
Fransada pandemiyanın beşinci dalğası like
  • 22 Noy 09:54  
Dünya Fransada pandemiyanın beşinci dalğası

Fransada koronavirusun beşinci dalğası sürətlə başlayıb.

arrow Ətraflı
Azərbaycanda 20 yaşlı qızın yoxa çıxması ilə bağlı like
  • 22 Noy 09:48  
Digərləri Azərbaycanda 20 yaşlı qızın yoxa çıxması ilə bağlı

Cəlilabadda 16 gün əvvəl 20 yaşlı qızın itkin düşməsinin bir sıra t

arrow Ətraflı
Bu, koronadan daha ölümcüldür like
  • 22 Noy 09:42  
Digərləri Bu, koronadan daha ölümcüldür

Tanınmış türkiyəli həkim Ümid Savaşçı bildirib ki, koronavirusdan daha

arrow Ətraflı
Amnistiya indiyədək 1 300dək şəxsə şamil olunub like
  • 22 Noy 09:39  
Digərləri Amnistiya indiyədək 1 300dək şəxsə şamil olunub

"8 Noyabr - Zəfər Günü münasibətilə elan edilən amnistiya indiyəd

arrow Ətraflı
Sudanın devrilmiş baş naziri yenidən hökumətə rəhbərlik edəcək like
  • 22 Noy 09:36  
Dünya Sudanın devrilmiş baş naziri yenidən hökumətə rəhbərlik edəcək

Oktyabrın 25-də hərbçilər tərəfindən devrilmiş Sudanın baş naziri Abd

arrow Ətraflı
Erməni müəllim: like
  • 22 Noy 09:30  
Dünya Erməni müəllim:

Ermənistanda məktəb müəllimi Baş nazir Nikol Paşinyana və onun ailə üz

arrow Ətraflı
Kişi arvadını öldürmək üçün icarəyə ilan götürdü like
  • 22 Noy 09:24  
Digərləri Kişi arvadını öldürmək üçün icarəyə ilan götürdü

Hindistanın Kerala bölgəsində məhkəmə arvadını zəhərli ilanla öldür

arrow Ətraflı
Bütün məhkəmələrdə elektron sistem tətbiq olunacaq like
  • 22 Noy 09:20  
Digərləri Bütün məhkəmələrdə elektron sistem tətbiq olunacaq

Hazırda ölkə ərazisində fəaliyyət göstərən 117 məhkəmənin 77-də, b

arrow Ətraflı