Bu gün Azərbaycanda Milli Musiqi Günüdür


Kriminal 18 Sen 2021 09:24:00 110 0

Bu gün Azərbaycanda Milli Musiqi Günüdür

18 sentyabr - Azərbaycanın dahi bəstəkarı Üzeyir Hacıbəylinin dünyaya göz açdığı gün ölkəmizdə Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunur. Ümummilli lider Heydər Əliyevin müvafiq Fərmanına əsasən, bu gün münasibətilə hər il Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində silsilə tədbirlər keçirilir.

Son.az Trend-ə istinadən xəbər verir ki, bu gün dahi bəstəkar, Azərbaycan professional musiqi sənətinin banisi, musiqişünas-alim, Şərqdə ilk operanın müəllifi kimi tanınan, ictimai xadim Üzeyir Hacıbəylinin anadan olmasının 136-cı ildönümü tamam olur.

Görkəmli bəstəkarın anadan olduğu gün həm də Üzeyir Hacıbəyliyə həsr olunmuş Beynəlxalq Musiqi Festivalının açılışı ilə əlamətdardır. Bu gündən başlayaraq sentyabrın 24-dək davam edəcək Üzeyir Hacıbəyli XIII Beynəlxalq Musiqi Festivalının zəngin proqramında Azərbaycanın bədii kollektivləri, solistləri ilə yanaşı, ABŞ və Polşadan dəvət olunmuş musiqiçilərin də çıxışları yer alıb. Bundan əlavə, 44 günlük Vətən müharibəsində Ali Baş Komandanın qətiyyəti, Ordumuzun şücaəti nəticəsində tarixi ədalət bərpa edildikdən sonra Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə Şuşa şəhərinin Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan olunması nəzərə alınaraq, bu ilki festivalın ilk konsertlərindən biri də Şuşa şəhərində keçiriləcək. Belə ki, sentyabrın 18-də Üzeyir musiqi günündə Xalq artisti Ağaverdi Paşayevin rəhbərliyi altında F.Əmirov adına Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblı və tanınmış solistlərin iştirakı ilə Şuşada açıq havada konsert təşkil olunacaq.

Eyni zamanda, festivalın proqramında Gəncə və Ağdamda tədbirlərin təşkili planlaşdırılıb. Bu ilki festival çərçivəsində həmçinin ilk dəfə olaraq "Üzeyir sənətinin gənclik sədaları" adı altında yeni proqrama start veriləcək və gənclərə böyük səhnədə özlərini nümayiş etdirməyə şans yaradılacaq.

Üzeyir Hacıbəyli bəstəkar, alim, yazıçı, publisist, ictimai və siyasi xadim kimi çoxşaxəli fəaliyyəti ilə yanaşı, Şərqdə ilk operanın banisi kimi tanınan sənətkardır. Məhz onun fədakar əməyi sayəsində Azərbaycan milli opera sənətinin tarixi 113 il bundan öncə tamaşaya qoyulan "Leyli və Məcnun" operası ilə başlandı. Operanın ilk dirijoru Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, rejissoru Hüseyn Ərəblinski olub. Məcnun rolunda ölməz sənətkar Hüseynqulu Sarabski, Leyli rolunda isə aşpaz şagirdi Əbdürrəhim Fərəcov çıxış ediblər. İlk tamaşa 1908-ci il yanvarın 12-də (25-də) Bakıda Hacı Zeynalabdin Tağıyevin teatrında oynanılıb.

Dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin eyniadlı poeması əsasında hazırlanmış "Leyli və Məcnun" yalnız Azərbaycanın deyil, həm də Şərqin ilk operasıdır. Qoca Şərqin opera tarixi məhz bu gündən başlanıb. İlk operanın uğurlarından ruhlanan Üzeyir bəy bir-birinin ardınca "Şeyx Sənan" (1909), "Rüstəm və Söhrab" (1910), "Şah Abbas və Xurşidbanu", "Əsli və Kərəm" (1912), "Harun və Leyla" (1915) kimi milli operalar yazıb.

Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığının zirvəsi "Koroğlu" operasıdır. "Koroğlu" təkcə Azərbaycan mədəniyyətində deyil, dünya operalarının sırasında əzəmətlə dayanan parlaq nümunələrdən biridir. "Koroğlu" operası Moskva tamaşaçılarını da məftun etmişdi. Taleyi uğurlu gətirmiş bu nəhəng əsər keçmiş sovet respublikalarının opera və balet teatrlarında dəfələrlə göstərilib.

Üzeyir Hacıbəylinin "Füruzə" adlı yarımçıq qalmış bir operası da olub. Xalq rəvayətləri əsasında hazırlanan bu operanın musiqi parçaları arasında "Füruzə"nin ariyası xüsusilə diqqətəlayiqdir. Bəlkə elə buna görədir ki, opera yarımçıq qalsa da, ariya uzun illər müğənnilər tərəfindən məharətlə ifa edilib.

Şərqdə ilk operetta janrının yaranması da Üzeyir Hacıbəylinin adı ilə bağlıdır. Dahi bəstəkarın ilk musiqili komediyası üç pərdədən ibarət "Ər və arvad"dır. Bu əsər Azərbaycanda musiqili komediyanın ilk nümunəsidir. Əsərin ilk tamaşası 1910-cu ildə olub. Rollarda H.Sarabski (Mərcan bəy), Ə.Ağdamski (Minnət xanım) və başqaları çıxış ediblər.

Müəllifin ikinci musiqili komediyası "O olmasın, bu olsun"dur. Əsərin ilk tamaşası 1911-ci ilin aprelində Bakıda olub. Sonralar musiqili komediya müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq səhnələşdirilib.

Ölməz sənətkarın üçüncü və sonuncu musiqili komediyası "Arşın mal alan"dır. Bu operetta 70-ə yaxın xarici dilə tərcümə edilib, 100-dən çox teatrın səhnəsində oynanılıb. "Arşın mal alan" beş dəfə ekranlaşdırılıb, dəfələrlə qrammofon valına yazılıb. Bu musiqili komediya əsasında ilk bədii film 1916-cı ildə çəkilib. Bu, səssiz film olub.

Üzeyir Hacıbəylinin ədəbi irsi də çox zəngin və qiymətlidir. Bütün ömrü boyu Azərbaycan mədəniyyətinə, musiqisinə xidmət edən bu unudulmaz şəxsiyyət 300-dən çox xalq mahnısını nota salıb, marş, kantata, fantaziya, mahnı və romanslar, kamera və xor əsərləri yazıb. Maraqlıdır ki, həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin, həm də sovet Azərbaycanının himnləri dahi sənətkara məxsus olub. Müstəqilliyimizi qazandıqdan sonra xalqımıza azadlıq şərafəti çatdıran ilk himni biz bu gün yenə də məhəbbətlə səsləndiririk.

Üzeyir Hacıbəyli təkcə musiqi bəstələmirdi, həm də xalq musiqisinin nəzəri əsaslarını gələcək nəslə çatdırmaq üçün müxtəlif vəsaitlər hazırlayırdı. 1945-ci ildə nəşr edilmiş "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" adlı elmi əsəri Üzeyir Hacıbəylinin musiqişünas-alim olaraq mükəmməl fəaliyyətinin yadigarı kimi bu gün də musiqi dərsliyi kimi istifadə edilir.

Bu gün adını çox iftixarla qeyd etdiyimiz Üzeyir Hacıbəyli Azərbaycan musiqi mədəniyyəti tarixində yeni gəlişmə yollarının və milli bəstəkarlıq məktəbinin özülünü qoymaqla yanaşı, Azərbaycan musiqisi tarixində ilk opera, ilk musiqili komediya və bir sıra digər janrlarda ilk nümunələrin yaradıcısı kimi xatırlanır. Onun işıqlı xatirəsi mənsub olduğu xalqın qəlbində əbədi olaraq daim yaşayacaq.

Makronu Hitlerə bənzədən şəxs cərimələndi like
  • 18 Sen 09:18  
Dünya Makronu Hitlerə bənzədən şəxs cərimələndi

Fransada reklam şirkəti sahibi Mişel Anj Flori 10 min avro məbləğində cə

arrow Ətraflı
Aktrisa: “Geyinilmiş paltarlar alıram”  FOTO like
  • 18 Sen 09:12  
Şou-biznes Aktrisa: “Geyinilmiş paltarlar alıram” FOTO

Türkiyəli məşhur aktrisa Şebnem Bozoklu həyat yoldaşı Kanat Atkaya və d

arrow Ətraflı
Rusiya şirkətləri Qarabağda "ağıllı şəhər" tikintisinə qoşula bilər like
  • 18 Sen 09:06  
Digərləri Rusiya şirkətləri Qarabağda "ağıllı şəhər" tikintisinə qoşula bilər

Rusiya tikinti şirkətləri Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində öz h

arrow Ətraflı
Böyrəkdaşı xəstəliyinin təbii vasitələrlə müalicəsi like
  • 18 Sen 08:59  
Digərləri Böyrəkdaşı xəstəliyinin təbii vasitələrlə müalicəsi

Böyrəkdaşı xəstəliyi olan xəstələrə lazım olan sidikqovucu, spazmolit

arrow Ətraflı
Kapadokyaya beş ulduzlu qatarla gedəcəklər like
  • 18 Sen 08:58  
Dünya Kapadokyaya beş ulduzlu qatarla gedəcəklər

Türkiyədə 2022-ci ilin fevral ayından etibarən beş ulduzlu "Cappadoci

arrow Ətraflı
Spartak tortunun resepti	like
  • 18 Sen 08:57  
Digərləri Spartak tortunun resepti

Son.az "Ağababa Ağababa" youtube kanalına istinadən oxucularına n

arrow Ətraflı
Hər gün duş qəbul etmək zərərlidirmi? like
  • 18 Sen 08:55  
Digərləri Hər gün duş qəbul etmək zərərlidirmi?

Alimlər on illərlə hər gü və günün hansı saatlarında duş qəbul etmə

arrow Ətraflı
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 228 milyonu ötüb like
  • 18 Sen 08:53  
Dünya Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 228 milyonu ötüb

Dünyada son sutka ərzində koronavirusa 157 154 insan yoluxub artıb.

arrow Ətraflı
Dəfnə yarpağı çayının faydaları like
  • 18 Sen 08:51  
Digərləri Dəfnə yarpağı çayının faydaları

Dəfnə yarpağı çayından yüzillərdir ki, müalicəvi məqsədlərlə istif

arrow Ətraflı
Bu ölkədə maska məcburiyyəti ləğv edilir like
  • 18 Sen 08:48  
Dünya Bu ölkədə maska məcburiyyəti ləğv edilir

Belçikada maska məcburiyyəti ləğv edilir və "təhlükəsiz COVID kart

arrow Ətraflı
Duz istifadəsi zamanı diqqətli olun, yoxsa... like
  • 18 Sen 08:46  
Digərləri Duz istifadəsi zamanı diqqətli olun, yoxsa...

Sağlam və düzgün qidalanma zamanı gündəlik qəbul edilən duzun miqdarın

arrow Ətraflı
Bayden BMTnin koronavirusa dair virtual zirvəsini təşkil edir like
  • 18 Sen 08:43  
Dünya Bayden BMTnin koronavirusa dair virtual zirvəsini təşkil edir

ABŞ prezidenti Cozef Bayden 22 sentyabrda BMT Baş assambleyası çərçivəsin

arrow Ətraflı
Bakıda təmizlik işi qəzaya səbəb olub  FOTO like
  • 18 Sen 08:42  
Digərləri Bakıda təmizlik işi qəzaya səbəb olub FOTO

Bakının Suraxanı rayonunda yol-nəqliyyatı hadisəsi baş verib.

arrow Ətraflı
Spirtli içki səbəbli qaraciyərin zədələnməsi like
  • 18 Sen 08:41  
Digərləri Spirtli içki səbəbli qaraciyərin zədələnməsi

Spirtli içki səbəbli qaraciyərin zədələnməsi uzun müddət spirtli içki

arrow Ətraflı