Bu gün dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin anım günüdür


Kriminal 23 Noy 2020 21:30:00 93 0

Bu gün dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin anım günüdür

Noyabrın 23-ü dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin anım günüdür. Bu gün Üzeyir bəyin ruhu şaddır. Ona görə ki, noyabrın 8-də Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Azərbaycan Ordusu bəstəkarın boya-başa çatdığı, millətimizin qürur rəmzi olan Şuşanı düşmən tapdağından azad edib.

Son.az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, bu gün dahi bəstəkar, Azərbaycan professional musiqi sənətinin banisi, musiqişünas-alim, Şərqdə ilk operanın müəllifi kimi tanınan, ictimai xadim Üzeyir Hacıbəylinin vəfatından 72 il ötür.

Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, hər il sentyabrın 18-i dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin dünyaya göz açdığı gün ölkəmizdə Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunur. Ümummilli lider Heydər Əliyevin müvafiq Fərmanına əsasən, bu gün münasibətilə hər il Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində silsilə tədbirlər keçirilir.

Görkəmli bəstəkarın anadan olduğu gün həm də Üzeyir Hacıbəyliyə həsr olunmuş Beynəlxalq Musiqi Festivalının açılışı ilə əlamətdardır. Təəssüflər olsun ki, bu il bütün dünyanı ağuşuna alan koronavirus pandemiyası ilə bağlı dahi bəstəkarın adını daşıyan festival və çoxsaylı tədbirlər təxirə salınıb. Məhdudiyyətlərə baxmayaraq yenə də, Fəxri xiyabanda dahi bəstəkarın məzarı ziyarət olunub, həmçinin mədəniyyət tariximizin bu əlamətdar günü Beynəlxalq Muğam Mərkəzi (BMM) və İçərişəhər Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin birgə layihəsinin təqdimatı ilə yadda qalıb.

Üzeyir Hacıbəyli bəstəkar, alim, yazıçı, publisist, ictimai və siyasi xadim kimi çoxşaxəli fəaliyyəti ilə yanaşı, Şərqdə ilk operanın banisi kimi tanınan sənətkardır. Məhz onun fədakar əməyi sayəsində Azərbaycan milli opera sənətinin tarixi 112 il bundan öncə tamaşaya qoyulan "Leyli və Məcnun" operası ilə başlandı. Operanın ilk dirijoru Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, rejissoru Hüseyn Ərəblinski olub. Məcnun rolunda ölməz sənətkar Hüseynqulu Sarabski, Leyli rolunda isə aşpaz şagirdi Əbdürrəhim Fərəcov çıxış ediblər. İlk tamaşa 1908-ci il yanvarın 12-də (25-də) Bakıda Hacı Zeynalabdin Tağıyevin teatrında oynanılıb.

Dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin eyniadlı poeması əsasında hazırlanmış "Leyli və Məcnun" yalnız Azərbaycanın deyil, həm də Şərqin ilk operasıdır. Qoca Şərqin opera tarixi məhz bu gündən başlanıb. İlk operanın uğurlarından ruhlanan Üzeyir bəy bir-birinin ardınca "Şeyx Sənan" (1909), "Rüstəm və Söhrab" (1910), "Şah Abbas və Xurşidbanu", "Əsli və Kərəm" (1912), "Harun və Leyla" (1915) kimi milli operalar yazıb.

Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığının zirvəsi "Koroğlu" operasıdır. "Koroğlu" təkcə Azərbaycan mədəniyyətində deyil, dünya operalarının sırasında əzəmətlə dayanan parlaq nümunələrdən biridir. "Koroğlu" operası Moskva tamaşaçılarını da məftun etmişdi. Taleyi uğurlu gətirmiş bu nəhəng əsər keçmiş sovet respublikalarının opera və balet teatrlarında dəfələrlə göstərilib.

Üzeyir Hacıbəylinin "Füruzə" adlı yarımçıq qalmış bir operası da olub. Xalq rəvayətləri əsasında hazırlanan bu operanın musiqi parçaları arasında "Füruzə"nin ariyası xüsusilə diqqətəlayiqdir. Bəlkə elə buna görədir ki, opera yarımçıq qalsa da, ariya uzun illər müğənnilər tərəfindən məharətlə ifa edilib.

Şərqdə ilk operetta janrının yaranması da Üzeyir Hacıbəylinin adı ilə bağlıdır. Dahi bəstəkarın ilk musiqili komediyası üç pərdədən ibarət "Ər və arvad"dır. Bu əsər Azərbaycanda musiqili komediyanın ilk nümunəsidir. Əsərin ilk tamaşası 1910-cu ildə olub. Rollarda H.Sarabski (Mərcan bəy), Ə.Ağdamski (Minnət xanım) və başqaları çıxış ediblər.

Müəllifin ikinci musiqili komediyası "O olmasın, bu olsun"dur. Əsərin ilk tamaşası 1911-ci ilin aprelində Bakıda olub. Sonralar musiqili komediya müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq səhnələşdirilib.

Ölməz sənətkarın üçüncü və sonuncu musiqili komediyası "Arşın mal alan"dır. Bu operetta 70-ə yaxın xarici dilə tərcümə edilib, 100-dən çox teatrın səhnəsində oynanılıb. "Arşın mal alan" beş dəfə ekranlaşdırılıb, dəfələrlə qrammofon valına yazılıb. Bu musiqili komediya əsasında ilk bədii film 1916-cı ildə çəkilib. Bu, səssiz film olub.

Üzeyir Hacıbəylinin ədəbi irsi də çox zəngin və qiymətlidir. Bütün ömrü boyu Azərbaycan mədəniyyətinə, musiqisinə xidmət edən bu unudulmaz şəxsiyyət 300-dən çox xalq mahnısını nota salıb, marş, kantata, fantaziya, mahnı və romanslar, kamera və xor əsərləri yazıb. Maraqlıdır ki, həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin, həm də sovet Azərbaycanının himnləri dahi sənətkara məxsus olub. Müstəqilliyimizi qazandıqdan sonra xalqımıza azadlıq şərafəti çatdıran ilk himni biz bu gün yenə də məhəbbətlə səsləndiririk.

Üzeyir Hacıbəyli təkcə musiqi bəstələmirdi, həm də xalq musiqisinin nəzəri əsaslarını gələcək nəslə çatdırmaq üçün müxtəlif vəsaitlər hazırlayırdı. 1945-ci ildə nəşr edilmiş "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" adlı elmi əsəri Üzeyir Hacıbəylinin musiqişünas-alim olaraq mükəmməl fəaliyyətinin yadigarı kimi bu gün də musiqi dərsliyi kimi istifadə edilir.

Bu gün adını çox iftixarla qeyd etdiyimiz Üzeyir Hacıbəyli Azərbaycan musiqi mədəniyyəti tarixində yeni gəlişmə yollarının və milli bəstəkarlıq məktəbinin özülünü qoymaqla yanaşı, Azərbaycan musiqisi tarixində ilk opera, ilk musiqili komediya və bir sıra digər janrlarda ilk nümunələrin yaradıcısı kimi xatırlanır. Onun işıqlı xatirəsi xalqının qəlbində əbədi olaraq daim yaşayacaq.

Abşeronda COVID19la bağlı genişmiqyaslı reydlər davam edir like
  • 23 Noy 21:25  
Digərləri Abşeronda COVID19la bağlı genişmiqyaslı reydlər davam edir

Abşeron rayonunda icra hakimiyyəti başçısı yanında yaradılmış Operativ

arrow Ətraflı
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində böyük neft ehtiyatı aşkarlanıb like
  • 23 Noy 21:10  
Dünya Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində böyük neft ehtiyatı aşkarlanıb

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) Ali Neft Şurası 22 milyard barrel

arrow Ətraflı
"Allah qismət etsə, Ağdamda torpağın üstündə iməkləyəcəyəm" like
  • 23 Noy 21:05  
Şou-biznes "Allah qismət etsə, Ağdamda torpağın üstündə iməkləyəcəyəm"

"Dəcəl uşaq idim. Atam kolxoz sədri olub. Ona görə də bizim yaylağ

arrow Ətraflı
Evdən 10 min manatlıq oğurluq edildi like
  • 23 Noy 21:00  
Kriminal Evdən 10 min manatlıq oğurluq edildi

Gəncənin Kəpəz rayonunda mənzildən oğurluq edilib.

arrow Ətraflı
"Master Chef"də Azərbaycan mətbəxi like
  • 23 Noy 20:55  
Digərləri "Master Chef"də Azərbaycan mətbəxi

Türkiyənin məşhur "Master Chef" yarışmasında Azərbaycan mətb

arrow Ətraflı
Müəllim, şagird, valideynlər üçün onlayn “Psixoloq saatı" fəaliyyətə başlayıb like
  • 23 Noy 20:51  
Digərləri Müəllim, şagird, valideynlər üçün onlayn “Psixoloq saatı" fəaliyyətə başlayıb

Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən T

arrow Ətraflı
Tramp G20 zirvəsi zamanı qolf oynamağa getdi like
  • 23 Noy 20:46  
Dünya Tramp G20 zirvəsi zamanı qolf oynamağa getdi

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Səudiyyə Ərəbistanı kralı Salman ibn Əbdül

arrow Ətraflı
"Onların qarşısında baş əymək borcundur" like
  • 23 Noy 20:42  
Şou-biznes "Onların qarşısında baş əymək borcundur"

Müğənni Zamiq Hüseynov 1 yaşlı oğlu ilə yeni fotolarını yayımlayıb.

arrow Ətraflı
İran Qız Qalası su anbarından istifadəyə hazırlaşır like
  • 23 Noy 20:37  
Dünya İran Qız Qalası su anbarından istifadəyə hazırlaşır

İranın şimal-qərbində, Şərqi Azərbaycan vilayətində, Azərbaycanla sə

arrow Ətraflı
Şuşa uğrunda şəhid olan müəllim like
  • 23 Noy 20:32  
Digərləri Şuşa uğrunda şəhid olan müəllim

Daha bir müəllim Vidadi İsrafilov Vətənimizin bütövlüyü uğrunda gedən

arrow Ətraflı
"Anamı dəfn etdik, 3 gün sonra Ağdam işğal olundu" like
  • 23 Noy 20:27  
Şou-biznes "Anamı dəfn etdik, 3 gün sonra Ağdam işğal olundu"

"1993-cü ildə anam dünyasını dəyişdi. Anamın 3-ü günü Ağdam iş

arrow Ətraflı
Araik Arutyunyan vəzifəsindən azad edildi  RƏSMİ like
  • 23 Noy 20:14  
Digərləri Araik Arutyunyan vəzifəsindən azad edildi RƏSMİ

Ermənistanın təhsil, elm, mədəniyyət və idman naziri Araik Arutyunyan və

arrow Ətraflı
Azərbaycan ordusu şəhid verdi: bir sülhməramlı, dörd erməni hərbçi yaralandı like
  • 23 Noy 20:09  
Digərləri Azərbaycan ordusu şəhid verdi: bir sülhməramlı, dörd erməni hərbçi yaralandı

Dağlıq Qarabağ ərazisində minanın partlaması nəticəsində Azərbaycan S

arrow Ətraflı