Erməniləri yer üzündən silmək istəyən hökmdar


Digərləri 09 Noy 2019 15:06:00 46 0

Erməniləri yer üzündən silmək istəyən hökmdar

İbn Ərəbşah onun barəsində yazırdı: "Teymurun ordusu səfərə çıxanda sanki vəhşi heyvanlar yer üzünə səpələnmiş, göydəki ulduzlar yerə yağmış, dağlar ayaqlanaraq qaçırmış, qübbələr dağılmış, yer yerindən oyanamış kimi olurdu.

Əmir Teymur bəzi əlamətlərlə doğulmuşdu, bunlardan biri dünyaya gələrkən ovucunda görünən qan idi, eynən Monqol İmperiyasının hökmdarı Çingiz Xan kimi. Bir sıra mənbələrdə doğularkən saçının ağ olduğu bildirilir. Doğulduğu gün, yəni aprelin 9-da (1370-ci il) taxta çıxması da Teymurun maraqlı şəxsiyyət olduğunu göstərən amillərdən biridir.

Son.az Axar.az-a istinadən Teymurilər İmperiyasının hökmdarı Əmir Teymur haqda yazını təqdim edir:

Teymurun 1360-cı ilə qədərki gənclik illəri ilə bağlı o qədər də geniş məlumat yoxdur. Ərəb tarixçiləri İbn Xəldun və İbn Ərəbşah Teymurun uşaqlığının atası Tarağayla at, inək oğurlayaraq və kiçik dəstələrlə basqınlar edərək keçirdiyi iddiasında həmfikirdir. Rəvayətə görə, Teymur İbn Xəlduna sağ ayağının axsamasının kiçik yaşlarında basqında aldığı zərbədən yarandığını demişdi.

Bu axsaqlıq səbəbindən Şərq mənbələrində Teymura "Teymurləng", Qərb mənbələrində isə "Tamerlan" deyə xitab edilir. Amma bir çox mənbə Teymurun bir savaş vaxtı yaralandığını iddia edir.

"Çingiz Xan dünyasının yeni qurucusu"

Teymur Barlas boyundan idi. Barlaslar türk-monqol ənənələrini davam etdirən bir boy idi. Təsadüfi deyil ki, Əmir Teymur da Çingiz Xan kimi imperiyanı qurmağa kiçik qəbilələri birləşdirməklə başlamışdı. Bu baxımdan, Teymurun tərcümeyi-halı monqol hökmarında çox yaxındır. Teymur öz hakimiyyətini qəbul etdirmək üçün ətrafına Çingiz Xan soyundan gələn şəxsləri yığmışdı. Üstəgəl, Çingiz Xan soyuna bağlı Saray Mülk Xanımı həyat yoldaşı olaraq seçmişdi. Övladlarına və nəvələrinə də Çingiz Xan soyundan olan gəlinlər almışdı.

Teymurun fəthələri "Çingiz dünyasının yeni qurucusu" prinsipinə əsaslandırırdı. Bununla da kifayətlənməyib istilalarını İslam və şəriəti qorumaq adıyla davam etdirmişdi. Teymur şəxsi həyatında və sarayında türk-monqol və İslam ənənələrini yaşatmışdı. Əmir Teymur monqol kimi dünyaya gəlmişdi, lakin mənsub olduğu boy və coğrafiya səbəbindən türkləşmişdi. Özünü də türk kimi qəbul edirdi.

Firdovsinin məzarında dediyi sözlər

Gənclik illərindəki ağır mübarizələrdən sonra 1370-ci ildə Teymur Səmərqənddə öz hakimiyyətini elan etdi və vaxt itirmədən hücumlara başladı. Teymurilər İmperiyasının əsası həmin ildə qoyulub. Adı tarixə "Heç bir savaşda məğlub olmayan hökmdar" kimi yazılsa da, iddiaya görə, imperiya elan olunmamışdan beş il əvvəl - 1365-ci ildə köçəri monqollarla girdiyi bir döyüşdə yağış yağması səbəbindən məğlub olmuşdu.

Lakin imperiya qurduqdan sonra heç bir savaşda məğlub olmadı.

Teymur ilk səfərini 1371-ci ildə Xarəzmə edir. Xorasanı öz dövlətinin ərazilərinə qatdıqdan sonra 1381-ci ildə Tus şəhərinə girərkən öz əsərlərində türkləri pisləyən "Şahnamə"nin yazarı, iranlı şair Firdovsinin məzarını soruşur.Əmir Teymur Firdovsinin xaraba qalmış məzarı qarşısına keçərək deyir: "Ey Firdovsi, qalx, hər sətrində pislədiyin məğlub türkü indi gör. Qalx, bax, İsfahan gözəldir, yoxsa Səmərqənd? Bağdaddan bu yatdığın yerə qədər bir nəfər də sağ fars buraxmadım. Artıq topal ayağımın basdığı yerdə ot bitmir".

Osmanlı sultanı əsirlikdə

Teymur hücumlarının ilk illərində Gürcüstan, Azərbaycan və Osmanlının bir hissəsini öz imperiyasına qatmışdı. Azərbaycan ərazilərinə hücumlarda Ağqoyunlu və Qaraqoyunlu dövlətləri ilə savaşmışdı. Bu hücumların sonunda tarixi Azərbaycan dövlətlərini öz imperiyalarına qata bilmişdi. Qızıl Ordaya hücum edən Teymur burada da zəfər qazanmışdı.

1395-ci ildə şimala yönələn Əmir Teymur Moskva və Kiyevə hücum etmişdi. Bundan sonra 1398-ci ildə Hindistana girmiş və Dehlini ələ keçirmişdi.

Teymur tarixin ən uzunömürlü imperiyalarından biri Osmanlını da məğlub etmişdi. Lakin o, Osmanlı ilə qarşılaşmaq istəmirdi. Osmanlı sultanına birlikdə savaşmağı təklif etsə də, bu təklifi qəbul olunmamışdı. Daha doğrusu, Teymur Osmanlını öz imperiyasına birləşdirmək istəyirdi, Sultan Bəyazid isə bunu qəbul etmədi. Nəticədə Teymurilər 1402-ci ildə Osmanlı ordusunu məlubiyyətə uğratdı və İldırım Bəyazid əsir götürüldü.

Osmanlı sultanı bu məlubiyyətdən bir il sonra - 1403-cü ildə əsirlikdə vəfat etdi. Əmir Teymur isə 1405-ci ildə taxtını Pir Məhəmmədə vəsiyyət edərək həyata gözlərini yumdu.

Teymurilərin tarix səhnəsindən çıxışı

(adsgarden = window.adsgarden || []).push({});
Çox dadlı yemək menyusu  Usta öz sirlərini açır like
  • 09 Noy 15:00  
Digərləri Çox dadlı yemək menyusu Usta öz sirlərini açır

Son.az Lent.az-a istinadən oxucularına növbəti maraqlı resepti təqdim edir

arrow Ətraflı
Barışdıqdan sonra ilk dəfə bir yerdə like
  • 09 Noy 14:54  
Şou-biznes Barışdıqdan sonra ilk dəfə bir yerdə

Xalq artisti Mələkxanım Əyyubova küsdüyü qardaşı uşaqları ilə bir m

arrow Ətraflı
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 28 nəfər saxlanılıb like
  • 09 Noy 14:49  
Kriminal Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 28 nəfər saxlanılıb

Noyabrın 8-dən 9-dək daxili işlər orqanlarında qeydə alınmış cinayət

arrow Ətraflı
Polis qeyrileqal əldə edilən 3 milyonu belə ələ keçirdi like
  • 09 Noy 14:44  
Dünya Polis qeyrileqal əldə edilən 3 milyonu belə ələ keçirdi

İstanbulda qeyri-leqal fəaliyyət göstərən mərc oyunları şəbəkəsinə

arrow Ətraflı
BDU-da “Üç rəngin kölgəsində” adlı fleşmob keçirilib (FOTO) like
  • 09 Noy 14:41  
Digərləri BDU-da “Üç rəngin kölgəsində” adlı fleşmob keçirilib (FOTO)

Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi "

arrow Ətraflı
İŞİD bu hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürdü like
  • 09 Noy 14:39  
Dünya İŞİD bu hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürdü

İŞİD terror təşkilatı Tacikistan-Özbəkistan sərhədindəki silahlı hü

arrow Ətraflı
Yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərə siqaret satanlar cərimələndi like
  • 09 Noy 14:34  
Digərləri Yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərə siqaret satanlar cərimələndi

Polis orqanları tərəfindən yetkinlik yaşına çatmayanlara alkoqollu içkil

arrow Ətraflı
XİN: Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması Rusiya Prezidentinin diqqət mərkəzindədir like
  • 09 Noy 14:32  
Siyasət XİN: Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması Rusiya Prezidentinin diqqət mərkəzindədir

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması Rusiya Prezidentinin diqqət m

arrow Ətraflı
XİN: Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması Rusiya Prezidentinin diqqət mərkəzindədir like
  • 09 Noy 14:28  
Digərləri XİN: Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması Rusiya Prezidentinin diqqət mərkəzindədir

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması Rusiya Prezidentinin diqqət m

arrow Ətraflı
Dövlət himnimizi sazda ifa etdi like
  • 09 Noy 14:24  
Şou-biznes Dövlət himnimizi sazda ifa etdi

Sənətşünaslıq elmi üzrə fəlsəfə doktoru, Əməkdar mədəniyyət işç

arrow Ətraflı
“Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi” devizi altında yürüş keçirilib like
  • 09 Noy 14:17  
Digərləri “Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi” devizi altında yürüş keçirilib

Müdafiə Nazirliyi və Azərbaycan Qarabağ Müharibəsi Əlilləri, Veteranlar

arrow Ətraflı
Bakıda keçmiş məhkum heroin və saxta əsginasla tutulub like
  • 09 Noy 14:15  
Digərləri Bakıda keçmiş məhkum heroin və saxta əsginasla tutulub

Bakıda keçmiş məhkum narkotik və saxta əsginasla tutulub.

arrow Ətraflı
“Kəklikotu” filmi artıq TVdə like
  • 09 Noy 14:14  
Şou-biznes “Kəklikotu” filmi artıq TVdə

"Cinemazadeh" studiyasının istehsalı olan, Azərbaycan kino tarixin

arrow Ətraflı
Dənizkənarı Bulvarda Dövlət Bayrağı Günü münasibəti ilə bayram tədbiri olub like
  • 09 Noy 14:09  
Digərləri Dənizkənarı Bulvarda Dövlət Bayrağı Günü münasibəti ilə bayram tədbiri olub

Bu gün Dənizkənarı Bulvarda Dövlət Bayrağı Günü münasibəti ilə bayr

arrow Ətraflı