Bu amil dəniz sakinlərini məhv edir


Digərləri 27 Sen 2019 19:54:00 80 0

Bu amil dəniz sakinlərini məhv edir

Tarixən canlı varlıqların nəslinin kəsilməsi üç amil səbəbindən baş verib: istiləşmə, oksidləşmə və oksigen itkisi. Bu proseslərin hamısı hazırda dünya okeanında müşahidə olunur. İqlim dəyişmələrinin nəticələrindən xeyli danışılmasına baxmayaraq, okeanlar və kriosfer barədə yeni məruzə qorxunc xəbərdarlıq kimi səslənir. Qeyd edək ki, məruzə üzərində 36 ölkədən 100-dən çox alim işləyib.

Son.az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, İqlim Dəyişmələri üzrə Hökumətlərarası Ekspertlər Qrupunun (İDHEQ) okeanlar və kriosfer barədə Xüsusi məruzəsinin müəllifləri dünya liderlərini təxirəsalınmaz addımlar atmağa çağırıblar. Məruzədə deyilir ki, milyonlarla insanın həyatı təhlükədədir. Yüksək dağlıq rayonlarda yaşayan 670 milyon əhalinin və sahilyanı ovalıq zonalarda yaşayan 680 milyon əhalinin rifahı birbaşa okeanların və planetimizin donmuş hissəsinin - kriosferin sağlamlığından asılıdır. Dörd milyon əhali daimi əsasda Arktika zonasında, 65 milyon əhali inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərində yaşayır.

Parnik qazları tullantıları bugünkü səviyyədə saxlanılsa, planetin sürətlə istiləşməsi davam edəcək, buzlaqların, qarların və əbədi donuşluğun ölçüləri kiçiləcək. Sürüşmələr, qar və daş uçqunları, daşqınlar getdikcə daha tez-tez təkrarlanacaq, dağlıq rayonların həyatı daim yaşamaq uğrunda mübarizəyə çevriləcək.

Sahilyanı zonalarda yaşayanları ciddi sınaqlar gözləyir. Ötən yüz ildə dənizin səviyyəsi 15 santimetr artıb, bu gün bu proses iki dəfə sürətlə davam edir, dəniz səviyyəsi hər il 3,6 millimetr artır. Sonralar sürət daha da artacaq: qütb və yüksək dağlıq regionlarda buzlaqların əriməsi buna şərait yaradacaq.

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi tez-tez daşqınlara və dağıdıcı fırtınalara gətirib çıxaracaq. Yüz ildə bir dəfə baş verən çox güclü təbii fəlakətlər gələcəkdə hər il müşahidə olunacaq.

İDHEQ-in işçi qrupunun həmsədri Valeri Masson-Delmot deyib: "Qrenlandiya və Antarktikadakı buz sipərlərindən su axınının artması, üstəlik, buzlaqlardan qar suyunun daxil olması və daha isti dəniz sularının həcminin çoxalması səbəbindən dəniz səviyyəsinin artması sürəti son onilliklər ərzində güclənib".

Məruzə müəllifləri bildirirlər ki, okeanlarda və kriosferdə iqlim dəyişmələri ilə bağlı səbəblərə görə bəzi ada dövlətləri, çox güman, tamamilə boşalacaq.

İstiləşmə, oksidləşmə və oksigen itkisi dəniz ekosistemləri üçün əsas təhlükədir. İstiləşmə zamanı su təbəqələri pis qarışır. Bu isə oksigenin və bəsləyici maddələrin daxil olmasının qarşısını alır. Proqnozlara görə, qlobal istiləşmə 2 °C səviyyəsində qalsa, əsrin sonuna qədər okean son əlli ildəkindən 2-4 dəfə çox, ən xoşagəlməz halda 5-7 dəfə çox istilik udacaq.

Okean 1980-ci ildən insan fəaliyyətinin səbəb olduğu CO2 emissiyalarının təqribən üçdəiki hissəsini udub. Bu, okeanların oksidləşməsinə gətirib çıxarıb. İnsan təbiətə ziyan vurmağı dayandırmasa, vəziyyət sürətlə pisləşəcək.

(adsgarden = window.adsgarden || []).push({});
Cüdoçumuz dünya birinciliyinin bürünc medalını qazanıb like
  • 27 Sen 19:49  
Digərləri Cüdoçumuz dünya birinciliyinin bürünc medalını qazanıb

Qazaxıstanda yeniyetmə cüdoçular arasında keçirilən dünya birinciliyi da

arrow Ətraflı
Bakıda qız zorlayıb, gəlinini baltalayan qayınatanın like
  • 27 Sen 19:49  
Kriminal Bakıda qız zorlayıb, gəlinini baltalayan qayınatanın

Sentyabrın 23-də Bakıda gəlinini vəhşicəsinə öldürən Firdovsi Əkbər

arrow Ətraflı
“Nar”ın dəstəyilə eşitmə məhdudiyyətli insanlar artıq peşə sahibləridir (FOTO) like
  • 27 Sen 19:40  
Digərləri “Nar”ın dəstəyilə eşitmə məhdudiyyətli insanlar artıq peşə sahibləridir (FOTO)

“Nar” eşitmə və nitq məhdudiyyətli insanlar üçün keçirdiyi “Təli

arrow Ətraflı
Bakıda növbəti dəfə “ZİMA” festivalı keçiriləcək like
  • 27 Sen 19:39  
Şou-biznes Bakıda növbəti dəfə “ZİMA” festivalı keçiriləcək

Bakıda III "ZİMA" uşaq estrada mahnıları festivalı keçiriləcə

arrow Ətraflı
Almaniya Futbol İttifaqının yeni prezidenti bəlli oldu like
  • 27 Sen 19:30  
İdman Almaniya Futbol İttifaqının yeni prezidenti bəlli oldu

Almaniya Futbol İttifaqının (DFB) yeni prezidenti bəlli olub.

arrow Ətraflı
Bakıda 5 məktəbdə peşə təmayüllü siniflər yaradılıb like
  • 27 Sen 19:29  
Digərləri Bakıda 5 məktəbdə peşə təmayüllü siniflər yaradılıb

2019-2020-ci tədris ilində Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin tabeliy

arrow Ətraflı
3cü mikrorayon dairəsi istiqamətində bu 6 avtobusun hərəkəti dəyişdirilir like
  • 27 Sen 19:21  
Digərləri 3cü mikrorayon dairəsi istiqamətində bu 6 avtobusun hərəkəti dəyişdirilir

3-cü mikrorayon dairəsi istiqamətində 6 avtobusun hərəkəti dəyişdirilir

arrow Ətraflı
Motosiklet “VAZ 2106”la toqquşdu: like
  • 27 Sen 19:19  
Digərləri Motosiklet “VAZ 2106”la toqquşdu:

İmişli rayonunda yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib.

arrow Ətraflı
Unibank kart sahibləri 550 min manatdan çox cashback qazanıblar like
  • 27 Sen 19:12  
Digərləri Unibank kart sahibləri 550 min manatdan çox cashback qazanıblar

İndiyədək Unibank kart sahiblərinin qazandığı cashback məbləğinin həc

arrow Ətraflı
Əməkhaqqı 1000 manatdan çox olan müəllimlərin sayı təxminən 5000 nəfərdir like
  • 27 Sen 19:11  
Digərləri Əməkhaqqı 1000 manatdan çox olan müəllimlərin sayı təxminən 5000 nəfərdir

Əməkhaqqı 1000 manatdan çox olan müəllimlərin sayı təxminən 5000 nəf

arrow Ətraflı