Dəmirlə zəngin qidaların qəbulu nə üçün vacibdir?


Digərləri 10 Sen 2019 15:24:00 58 0

Dəmirlə zəngin qidaların qəbulu nə üçün vacibdir?

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) Trend.az ilə birgə layihəsi olan "AQTA maarifləndirir" rubrikası davam edir.

Rubrika çərçivəsində AQTA və Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan maarifləndirici materaillar, sağlam qidalanma ilə bağlı tövsiyələr, yaxud gündəlik istifadə etdiyimiz qidalarla bağlı məsləhətlər rubrika vasitəsi ilə oxucuların diqqətinə çatdırılır. Bu dəfəki maarifləndirici mövzumuz isə "Dəmirlə zəngin qidaların qəbulunun orqanizmə faydası" haqqında olacaq.

Hazırda dünyada 2 milyard insan anemiyadan əziyyət çəkir. Dəmir çatışmazlığı dəmir-defisitli anemiyaların yaranmasına səbəb olur. Bu isə xüsusi həssas əhali qrupunun - qadınların sağlamlığına, dünyaya gətirdikləri uşaqlarının immun sisteminin zəif olmasına, daha çox infeksiyalara məruz qalmasına, fiziki və intellektual inkişaflarına mənfi təsir göstərir. Odur ki, dəmirlə zəngin qidaların qəbul edilməsi olduqca vacibdir.

Dəmir insan orqanizmi üçün faydalı elementlərdəndir. Bir çox qidalarda olsa da, bəzi məhsullara əlavə olunur və qida əlavə kimi istifadə edilir. Hemoqlobinin əsas tərkib hissəsi olmaqla eritrosit zülalına daxildir və oksigeni ağciyərlərdən toxumalara ötürməklə orqanizmi oksigenlə zənginləşdirir. Dəmir orqanizmi oksigenlə təmin edən digər miyoqlobin zülalının da əsas tərkib hissəsinə daxildir. O əzələdə mübadiləni dəstəkləyir və birləşdirici toxumanın sağlam inkişafına kömək edir.

Dəmir böyümə, nevroloji inkişaf, hüceyrələrin işləməsi və bəzi hormonların sintezi üçün də lazımdır. Qidada dəmir hem və qeyri-hem formasındadır. Bitki və dəmirlə zəngin olan qidalarda yalnız non hem dəmiri var. Ət, dəniz məhsulları və quş ətinin tərkibində həm hem, həm də qeyri-hem dəmiri olur. Nonheme dəmirinin qidada əsas qaynaqları qoz-fındıq, lobya, tərəvəz və taxıl məhsullarıdır.

Qidalarda dəmir ehtiyacının təxminən yarısı çörək, dənli bitki və digər taxıl məhsullarından gəlir. Bundan başqa ana südündə yüksək miqdarda bioyararlı dəmir var. Lakin 4-6 aydan böyük uşaqların ehtiyaclarını ödəmək üçün bu kifayət etmir. Odur ki, mütəxəssislər tərkibində dəmir olan qida məhsullarının istehlakını tövsiyə edirlər. Bunlar əsasən qaraciyər (ancaq hamiləlik zamanı istifadə edilməsi məsləhət deyil), ət, paxlalı bitkilər, qoz-fındıq, quru meyvələr, tam taxıllı məhsullar, alma, yumurta sarısı, kələm, qırmızı çuğundur, kök, sarımsaq, soğan, noxud, balıq və balıq məhsulları, səhər yeməyi üçün bərkidilmiş dənli bitkilər, soya unu, tünd-yaşıl yarpaqlı tərəvəzlərdir.

Nəzərə almaq lazımdır ki, dəmirin yüksək miqdarda qəbul edilməsinin əks təsirləri də var. Məsələn, normadan artıq dəmir qəbulu qəbizlik, halsızlıq, qusma və mədə ağrısı kimi xoşagəlməz hallar yaradır. Odur ki, dəmirin gündəlik qəbulu müəyyən edilən normanı keçməməlidir.

Dəmirin tövsiyə edilən gündəlik dozası

Əhali qrupu

Yaş

Ortalama günlük doza

Südəmər uşaqlar

0-0.5

6 mq

Südəmər uşaqlar

0.5-1

10 mq

Uşaqlar

1-3

10 mq

Uşaqlar

4-6

10 mq

Uşaqlar

7-10

10 mq

Kişi

11-14

12 mq

Qadın

Sulutəpədə qaz kəsildi, nə vaxt bərpa olunacaq? like
  • 10 Sen 15:22  
Digərləri Sulutəpədə qaz kəsildi, nə vaxt bərpa olunacaq?

Bakının Binəqədi rayonu Sulutəpə qəsəbəsində avtomobilin zədələdiyi

arrow Ətraflı
İndiyədək Aşura ilə əlaqədar keçirilən qanvermə aksiyasında 2430.5 litr qan toplanıb like
  • 10 Sen 15:18  
Digərləri İndiyədək Aşura ilə əlaqədar keçirilən qanvermə aksiyasında 2430.5 litr qan toplanıb

Səhiyyə Nazirliyinin və Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin təşkilatçılı

arrow Ətraflı
Komitə sədri: Yol kənarında ehsan verilməsi insanların öz istəyidir like
  • 10 Sen 15:12  
Digərləri Komitə sədri: Yol kənarında ehsan verilməsi insanların öz istəyidir

Yol kənarlarında ehsan masalarının qurulması insanların öz istəklərinə

arrow Ətraflı
Tayvanda kişi beyni ölmüş sevgilisi ilə evləndi like
  • 10 Sen 15:08  
Dünya Tayvanda kişi beyni ölmüş sevgilisi ilə evləndi

Tayvanda oğlan beyin ölümü keçirmiş sevgilisi ilə evlənib.

arrow Ətraflı
Vyanada Bakı Dövlət Universitetinin 100 illik yubileyi qeyd olunub (FOTO) like
  • 10 Sen 15:07  
Digərləri Vyanada Bakı Dövlət Universitetinin 100 illik yubileyi qeyd olunub (FOTO)

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yadigarı olan Bakı Dövlət Universiteti m

arrow Ətraflı
Adil İsmayılova 1 illik qadağa like
  • 10 Sen 15:04  
Digərləri Adil İsmayılova 1 illik qadağa

Son günlər sosial şəbəkələrdə statusları ilə müzakirələrə səbəb

arrow Ətraflı
Azərbaycanlı aktyor oteldə qızla cinsi əlaqədə oldu like
  • 10 Sen 15:02  
Şou-biznes Azərbaycanlı aktyor oteldə qızla cinsi əlaqədə oldu

Kimisi öz maşınında qadınla cinsi əlaqədə olarkən yaxalandı, kimisi tu

arrow Ətraflı
İsti Yupiterin atmosferində İLK DƏFƏ kalium tapılıb like
  • 10 Sen 15:01  
Digərləri İsti Yupiterin atmosferində İLK DƏFƏ kalium tapılıb

Astronomlar ilk dəfə olaraq iki isti Yupiterin atmosferində kalium atomların

arrow Ətraflı
61 məktəbə yeni direktor təyin olunub like
  • 10 Sen 14:59  
Digərləri 61 məktəbə yeni direktor təyin olunub

2018-ci ildə elan edilmiş dövlət ümumi təhsil müəssisələrinə direktor

arrow Ətraflı
Saatlıda iki avtomobil toqquşdu, ölən var like
  • 10 Sen 14:55  
Digərləri Saatlıda iki avtomobil toqquşdu, ölən var

Saatlı rayonunun Qırağlı kəndi ərazisində yol-nəqliyyat hadisəsi baş v

arrow Ətraflı
Xalq artisti xəstəliyinə görə Türkiyəyə gedir like
  • 10 Sen 14:55  
Şou-biznes Xalq artisti xəstəliyinə görə Türkiyəyə gedir

Xalq artisti Naibə Allahverdiyeva müalicə olunması üçün Türkiyəyə apar

arrow Ətraflı
Bakıda inanılmaz olay: Kişini fahişəliyə məcbur ediblər like
  • 10 Sen 14:50  
Kriminal Bakıda inanılmaz olay: Kişini fahişəliyə məcbur ediblər

Bakıda şəxsi fahişəliyə məcbur etməkdə ittiham olunan Qalası Nuriyev v

arrow Ətraflı
Dünya çempionatına 8500-dən çox bilet satıldı like
  • 10 Sen 14:50  
İdman Dünya çempionatına 8500-dən çox bilet satıldı

Bakıda keçiriləcək bədii gimnastika üzrə 37-ci dün

arrow Ətraflı
Emin Mahmudovdan "danışılmış oyun" iddiasına reaksiya - "əsl alverçi millət..." like
  • 10 Sen 14:49  
İdman Emin Mahmudovdan "danışılmış oyun" iddiasına reaksiya - "əsl alverçi millət..."

Azərbaycan milli komandası futbol üzrə AVRO-2020-nin seçmə mərh

arrow Ətraflı
Bakıda X Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalı keçiriləcək like
  • 10 Sen 14:47  
Digərləri Bakıda X Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalı keçiriləcək

Noyabrın 6-dan 9-dək 10-cu Bakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalı təşki

arrow Ətraflı