Macarıstan paytaxtının incisi


Digərləri 08 Sen 2019 19:05:00 52 0

Macarıstan paytaxtının incisi

Son.az AZƏRTAC-a istinadən Budapeştin turistlər arasında ən çox ziyarət edilən yeri barədə yazını təqdim edir. Bu, şübhəsiz ki, Buda qalasıdır. Onun divarları müasir şəhəri əvvəlki paytaxt Budadan ayırır. Yəni indi bu, bir növ "şəhər içində şəhərdir". Azərbaycanlılar Buda qalasını öz aralarında zarafatyana "İçərişəhər" adlandırırlar.

Buda qalasının tarixi XIII yüzillikdə başlayıb. Monqol-tatar hücumundan sonra birinci Budanın sakinləri Dunay üzərində yüksək təpəlikdə yerləşiblər. Mühacirətdən qayıdan kral IV Bela ölkənin basqınlardan müdafiəsi üçün qala tikilməsi göstərişini verib. Qalanın ətrafında tezliklə mülki əhalisi olan şəhər əmələ gəlib. Möminlər üçün Müqəddəs Nikolay kilsəsi, Müqəddəs Məryəm ana kilsəsi və Mariya-Maqdalina kilsəsi tikilməyə başlayıb. Kralın özü üçün isə qəsr tikiblər.

XIV əsrdə Buda qalası hələ ölkənin mərkəzi deyildi, o, XV əsrin birinci rübündə mərkəzə çevriləcək. Kral Siqizmund Müqəddəs Roma İmperiyasının imperatoru olduqdan sonra öz paytaxtını bütünlüklə Budaya köçürüb. Sadə kral yaşayış qalası ilə yanaşı, o, qotik üslubda gözəl Yeni saray tikdirib və qala divarlarının yenidən qurulmasına başlayıb. O dövr üçün mükəmməl istehkamlar, nəhəng cəngavər zalı olan möhtəşəm qəsr tikilib.

XV əsrdə kral Matyaşın hakimiyyəti dövründə Buda Avropanın ən gözəl şəhərlərindən biri hesab edilirdi. Bu adı qazanmaqdan ötrü kral Matyaş İtaliyadan dəbdəbəli sarayları yaradan ən yaxşı memarları dəvət edib. Buda Macarıstanın İntibah mərkəzinə çevrilib.

Kral Matyaşın ölümü ilə Buda qalasının tarixində şanlı dövr başa çatıb. Kral sarayı özünün əvvəlki parlaqlığını və möhtəşəmliyini qoruyub saxlamağa çalışsa da tənəzzülə uğramağa başlayıb. Borcla yüklənmiş saray əhli binanın lazımi qaydada saxlanma xərclərini ödəyə bilmirdi. Sarayın sərvətləri borcları ödəməkdən ötrü satılırdı.

1526-cı ildə Mohaçda gedən döyüşlər zamanı Budanı osmanlılar zəbt edib. Buda qalası hətta istilaçılarda belə heyranlıq doğururdu. Türklərin hökmranlığı 145 il davam edib. XVI-XVII əsrlərin hüdudlarında macar kəndlilərindən formalaşan qoşunlar dəfələrlə Buda qalasını geri almağa cəhd göstərsələr də, buna müvəffəq olmayıblar. Yalnız 1686-cı ildə Lotaringiya knyazı Karl və Bavariya kurfürstü (nüfuzlu knyaz) Maksimilianın başçılığı ilə birləşmiş xristian qoşunları Buda qalasını əhatəyə alıb və ölüm-dirim mübarizəsi başlanıb. Ard-arda hücumlar baş verirdi: həm macar haydukları (üsyançı partizanlar), həm də müdafiə olunan türklər qəhrəmanlıq göstərirdilər. 1686-cı il sentyabrın 2-də, osmanlılara xidmət edən və xeyli hərbi sirlərə, həmçinin qalanın müdafiəsində zəif yerlərə dair məlumata malik olan erməni mirzənin macar tərəfə keçərək satqınlığından sonra həlledici hücum başlandı. Bu xainlik nəticəsində macarlar qalaya daxil oldular, türklər isə Əbdürəhman paşanın ölümündən sonra kral sarayının ərazisinə çəkildilər, daha sonra isə bütünlüklə şəhərdən çıxdılar.

Sonrakı yüzilliklər də Buda qalası üçün o qədər də ürəkaçan olmayıb. Bir-birinin ardınca taun, zəlzələlər, leysanlar, yanğınlar baş verib. Bərpaolunma yalnız XVIII əsrdə başlayıb, dağıntılar üzərində barokko üslubunda yeni binalar tikilib.

Buda qalası özünün son görkəmini XIX əsrdə, memar Mikloş İbl tərəfindən tamamilə yenidən qurulduqdan sonra alıb.

Lakin yüzlərlə zalı olan qalanın nəhəng korpusu İkinci Dünya müharibəsində tamamilə yandırılıb. 1944-cü ildə Budapeştin alınması zamanı qəsr faşist qoşunlarına qarşı son müqavimət ocağı idi. Hitler qoşunları, ilk növbədə, qalanı ələ keçirdilər və burada işğalçı ordunun qərargahı yerləşdirildi. 1945-ci ilin fevralında sonuncu "SS" hissələrinin müqaviməti qırıldıqdan sonra Budada artilleriya və minomyot atəşi nəticəsində bütöv bir dam, salamat bir fasad qalmadı.

(adsgarden = window.adsgarden || []).push({});
Video layihə:
PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah
08.09.2019 tarixli bölüm like
  • 08 Sen 19:00  
Digərləri Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 08.09.2019 tarixli bölüm

"Trend" İnformasiya Agentliyi "PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rif

arrow Ətraflı
Həbib Buzovanı geridə qoydu like
  • 08 Sen 18:59  
Dünya Həbib Buzovanı geridə qoydu

Dünya şöhrətli döyüş ustası Həbib Nurməhəmmədovun "Instagram&qu

arrow Ətraflı
Bakıda uşaq 4cü mərtəbədən yıxıldı like
  • 08 Sen 18:55  
Digərləri Bakıda uşaq 4cü mərtəbədən yıxıldı

Ötən gün paytaxtda 4 yaşlı qız binanın 4-cü mərtəbədən yıxılıb.

arrow Ətraflı
Yasamalda intihara cəhdin qarşısı alındı like
  • 08 Sen 18:53  
Digərləri Yasamalda intihara cəhdin qarşısı alındı

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin "112" qaynar telefon xəttinə daxil

arrow Ətraflı
Netanyahu Rusiyaya gedəcək like
  • 08 Sen 18:45  
Dünya Netanyahu Rusiyaya gedəcək

İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu gələn həftə Rusiyaya səfər edə b

arrow Ətraflı
Tennis matçına gedən model sevgilisi ilə dodaqdodağa  FOTO like
  • 08 Sen 18:39  
Digərləri Tennis matçına gedən model sevgilisi ilə dodaqdodağa FOTO

Ötən aylarda sevgili olduqlarını etiraf edən model Kara Delevigne və aktr

arrow Ətraflı
Yasamalda intihara cəhdin qarşısı alınıb like
  • 08 Sen 18:29  
Digərləri Yasamalda intihara cəhdin qarşısı alınıb

Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda 1 nəfər çoxmərtəbəli yaşayış binas

arrow Ətraflı
56 yaşlı Seda Sayan qısa ətəyi ilə göz qamaşdırdı  FOTO like
  • 08 Sen 18:28  
Digərləri 56 yaşlı Seda Sayan qısa ətəyi ilə göz qamaşdırdı FOTO

Son günlərdə aktyor Sermiyan Midyatla adı çəkilən trk müğənnisi Seda S

arrow Ətraflı
Gəncədə müştəri gözəllik salonunun sahibəsinə hücum etdi like
  • 08 Sen 18:23  
Kriminal Gəncədə müştəri gözəllik salonunun sahibəsinə hücum etdi

Gəncə şəhərinfə müştəri gözəllik salonunun sahibəsinə xəsarət yet

arrow Ətraflı
Çalışdığı marketdə quldurluq etməkdə suçlanır like
  • 08 Sen 18:17  
Kriminal Çalışdığı marketdə quldurluq etməkdə suçlanır

Çalışdığı "OBA" marketdən oğurluq etməkdə təqsirləndirilə

arrow Ətraflı
İranda zəlzələ: like
  • 08 Sen 18:12  
Dünya İranda zəlzələ:

İranın cənubunda Hörmüzqan vilayətinin Qeşm adasının Laft liman şəhə

arrow Ətraflı
10 oğlan anasının qız övladı dünyaya gəldi like
  • 08 Sen 18:06  
Digərləri 10 oğlan anasının qız övladı dünyaya gəldi

39 yaşlı britaniyalı qadın Aleksis Brett 11-ci dəfə ana olub. O, nəhayət

arrow Ətraflı
Netanyahu Rusiyaya səfər etməyə hazırlaşır like
  • 08 Sen 18:03  
Digərləri Netanyahu Rusiyaya səfər etməyə hazırlaşır

İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu gələn həftə Rusiyaya səfər edə b

arrow Ətraflı
Azyaşlıya qarşı əxlaqsızlıq etməkdə suçlanan şəxs hakim önündə like
  • 08 Sen 18:01  
Kriminal Azyaşlıya qarşı əxlaqsızlıq etməkdə suçlanan şəxs hakim önündə

Bakıda azyaşlıya qarşı seksual xarakterli hərəkətlər etməkdə təqsirl

arrow Ətraflı