İnsanin xoşbəxtlik və bədbəxtliyi necə izah olunur?


Digərləri 18 Avq 2019 19:10:00 69 0

İnsanin xoşbəxtlik və bədbəxtliyi necə izah olunur?

Şiə və əhli-sünnə firqələri arasında ixtilafa səbəb olan məsələlərdən biri də "cəbr və ixtiyar" məsələsidir. Əhli-sünnə, Əhli-beyt yolundan ayrıldığından, bu problemi həll edə bilməmiş və nəticədə, bəzi əhli-sünnə firqələri (əşərilər və cəbrilər) "cəbr" etiqadını, bəziləri isə (mötəzilə firqəsi) "ixtiyar" etiqadını qəbul etmişlər.

Bu fərqli etiqadın yaranmasının iki əsas səbəbi var:

1. Bəzi ayə və hədislərin düzgün dərk edilməməsi;

2. Bəzi hakimlərin zülm və haqsızlıqlarına haqq donu geyindirmək məqsədi ilə belə əqidələrin insanların beyninə yeritməsi. Buna misal olaraq, Müaviyə camaata zülm edir və onlara zülmə tabe olmağa məcbur olduqlarını bildilirdi.

Son.az maide.az-a istinadən bildirir ki, şiə məzhəbi isə bu məsələni imam Əlinin (ə) kəlamından istifadə edərək asanlıqla həll etdi. Həzrət buyurur: "Nə cəbr, nə də itxiyar, bu ikisinin ortası." Hədisə əsasən, insan nə tam məcburdur, nə tam ixtiyar sahibidir. O, Allahın qüdrətindən asılı olan ixtiyarın sahibidir.

Amma bütün bunlara rəğmən, həzrət Peyğəmbərdən (s) "Bədbəxt insan elə ana bətnində bədbəxt, xoşbəxt insan da elə ana bətnində xoşbəxt olur." - kimi bəzi hədislər də nəql olunmuşdur. Bu hədislər bəzi insanları şübhəyə salmış və insanın məcbur varlıq olması kimi düşündürməyə vadar etmişdir.

HƏDİSİN İZAHI

Hədisi qəbul etməyin iki mühüm yolu var: hədisin sənədi və mətninin düzgünlüyü.

Qeyd olunan hədis sənəd və mətn baxımından iradsızdır və İslam alimləri hədisə müxtəlif izahlar vermişlər ki, biz burada onlardan bir neçəsinə işarə etməklə kifayətlənirik:

1. Əllamə Təbərsi: Hədisdə məqsəd insanın gələcəyindən xəbər verməkdir. Yəni insan günahın təsirindən bədbəxt olacaq və bu günahlar onu cəhənnəmə sürükləyəcək. Necə ki, yaşlı atası olan şəxsə belə deyirlər: "O yetimdir!" Yəni tezliklə yetim olacaq.

2. Ayətullah Yəqub Cəfəri: Bu hədisin müqabilində başqa hədislər də vardır ki, onların köməyi ilə irəli sürülən irad aradan qalxır. İbn Əbu Umeyr deyir: ki, imam Kazimdən (ə) Peyğəmbərdən (s) nəql olunan "Bədbəxt insan elə ana bətnində bədbəxt, xoşbəxt insan da elə ana bətnində xoşbəxt olur." - hədisinin mənasını soruşdum. İmam (ə) buyurdu: "Bədbəxt o kəsdir ki, anasının bətnində ikən Allah-Taala bilir ki, həmin şəxs gələcəkdə bədbəxtlərin gördüyü işləri yerinə yetirəcək və xoşbəxt də o şəxsdir ki, anasının bətnində ikən Allah-Taala bilir ki, o, gələcəkdə xoşbəxtlərin gördüyü işləri görəcək."

Bu hədisə əsasən, Peyğəmbərin (s) məqsədi budur ki, Allah-Taala insanın ilk yarandığı gündən bilir ki, o, gələcəkdə öz istəyi və ixtiyarı ilə hansı yolu seçəcək: iman yolunu, yoxsa azğınlıq yolunu?

3. Ayətullah Misbah Yəzdi:

(adsgarden = window.adsgarden || []).push({});
Elektron ticarətə başlamaq üçün ilk növbədə nə etmək lazımdır? like
  • 18 Avq 19:05  
Digərləri Elektron ticarətə başlamaq üçün ilk növbədə nə etmək lazımdır?

Onlayn gəlir əldə etmək məqsədilə elektron ticarət portallarından birin

arrow Ətraflı
İŞİD Kabildə baş verən partlayışa görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb like
  • 18 Avq 19:00  
Digərləri İŞİD Kabildə baş verən partlayışa görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb

İŞİD terrorçu qruplaşması şənbə günü Kabildəki toyda baş verən par

arrow Ətraflı
Abşeronda yük avtomobili yanıb like
  • 18 Avq 18:57  
Digərləri Abşeronda yük avtomobili yanıb

Abşeronda yük avtomobili yanıb.

arrow Ətraflı
“HTC” şirkəti üçkameralı ucuz “Wildfire X” smartfonunu təqdim edib like
  • 18 Avq 18:55  
Digərləri “HTC” şirkəti üçkameralı ucuz “Wildfire X” smartfonunu təqdim edib

"HTC" şirkəti Hindistan bazarında üç kamera ilə təchiz edilmiş

arrow Ətraflı
“Facebook” milyonlarla istifadəçinin səsli mesajlarını dinləyib? like
  • 18 Avq 18:50  
Digərləri “Facebook” milyonlarla istifadəçinin səsli mesajlarını dinləyib?

"Facebook" şirkətinin rəsmisi eyniadlı sosial şəbəkənin milyon

arrow Ətraflı
“Hava proqnozu” anlayışı necə yaranıb? like
  • 18 Avq 18:45  
Digərləri “Hava proqnozu” anlayışı necə yaranıb?

Bu gün Robert Fitzroy əsasən Charles Darwinin səyahət etdiyi "Beagle&q

arrow Ətraflı
Dünyada daha bir Çernobıl qəzası baş verə bilərmi? – like
  • 18 Avq 18:40  
Digərləri Dünyada daha bir Çernobıl qəzası baş verə bilərmi? –

Dünya Çernobıl faciəsi ilə bağlı bir çox yeni dərslər öyrəndi, "

arrow Ətraflı
İltihablı sızanaqlardan qurtulmaq üçün maska like
  • 18 Avq 18:35  
Digərləri İltihablı sızanaqlardan qurtulmaq üçün maska

Üzünüzün müxtəlif hissələrində iltihablı sıxanaqlar sizi narahat edir

arrow Ətraflı
Volkswagen California yenilənib  FOTO like
  • 18 Avq 18:30  
Digərləri Volkswagen California yenilənib FOTO

Volkswagen şirkətinin kommersiya avtomobilləri ilə məşğul olan bölümü

arrow Ətraflı
Abşeronda yük avtomobili yanıb like
  • 18 Avq 18:25  
Digərləri Abşeronda yük avtomobili yanıb

Abşeronda yük avtomobili yanıb

arrow Ətraflı
Təhlükəli virusa qarşı yeni dərmanlar tapıldı like
  • 18 Avq 18:25  
Digərləri Təhlükəli virusa qarşı yeni dərmanlar tapıldı

Afrikada minlərlə insanın həyatını itirməsinə səbəb olan Ebola virusun

arrow Ətraflı
Səhra köçərilərinin tanrısı necə bəşəriyyətin yarısının Tanrısı oldu? like
  • 18 Avq 18:20  
Digərləri Səhra köçərilərinin tanrısı necə bəşəriyyətin yarısının Tanrısı oldu?

Böyük monotheist dinlərinin tanrısı - Allah, Yahve, Yehova, tələffüzolun

arrow Ətraflı
Rus qızları gəmi kapitanı ola biləcək like
  • 18 Avq 18:15  
Digərləri Rus qızları gəmi kapitanı ola biləcək

Rusiyada qadınlara ağır fiziki işlərdə çalışmağı qadağan edən qanun

arrow Ətraflı
Venesiyada səyahət gəmilərinin şəhərin mərkəzinə daxil olmasına qadağa qoyulur like
  • 18 Avq 18:10  
Digərləri Venesiyada səyahət gəmilərinin şəhərin mərkəzinə daxil olmasına qadağa qoyulur

İtaliya hökuməti gələn aydan bir tondan ağır gəmilərin Venesiyaya daxil

arrow Ətraflı
Alimlər əks təsiri olmayan xərçəngin qarşısını ala biləcək üsul kəşf edib like
  • 18 Avq 18:05  
Digərləri Alimlər əks təsiri olmayan xərçəngin qarşısını ala biləcək üsul kəşf edib

Amerika mütəxəssisləri hüceyrənin maddələr mübadiləsini artıran molek

arrow Ətraflı