Dünyada Afrikadan köç edənlər məskunlaşıb


Digərləri 17 İyn 2019 23:10:00 64 0

Dünyada Afrikadan köç edənlər məskunlaşıb

Karl Zimmerin "Dünyada Afrikadan köç edənlər məskunlaşıb" "Nyu York Times" qəzetində çap olunmuş məqaləsi Müasir insan təxminən 200.000 il əvvəl Afrikada təkamülləşmişdir. Bəs bu insan növü yer kürəsinin digər sahələrinə necə yayılıb? Bu mühüm sual insan təkamülünü araşdıran tədqiqatçıların onilliklər ərzində mübahisəsinə səbəb olmuşdur. 2016-c ildə Nature jurnalında dərc olunan qeyri-adi genetik analizlər silsilə məqalələrinin  21 sentyabr nəşrində alimlər bu sualın cavabını tapdıqlarına inanırlar. Jurnalda yayımlanmış məqaləyə əsasən, üç müxtəlif genetiklər qrupunun Yer kürəsinin müxtəlif mədəniyyətlərindən topladığı DNT araşdırması belə nəticəyə gəlmişdir ki, bu gün yaşayan bütün qeyri-afrikalıların əcdadı təxminən 50.000-80.000 əvvəl Afrikada yaşamış əhalidir. Vaşinqton Universitetindən bu yeni işə şərh yazmış Coşua M. Akiy deyir:

Məncə, hər üç tədqiqat əsasən eyni fikri bildirir. Biz bilirik ki, Afrikadan dəfələrlə kütləvi köçmələr olmuşdur, lakin biz orada yaşamış vahid əhaliyə qədər geri  qayıdıb əcdadlarımızı izləyə bilərik.

Son.az yasilelm.com-a istinadən bildirir ki, hər üç heyət 787 şəxsin genlərinin ardıcıllığını yüksək dəqiqliklə müəyyən edərək surətini çəkmişlər.  Genlər yüzlərlə müxtəlif ərazilərin  yerli sakinlərindən götürülmüşdür: basklar, afrika piqmeləri, mayyalılar, bədəvilər, şerplər və kri hinduları bunlardan sadəcə bəzilərinin adıdır. Bir çox genetik hesab edir ki, insan tarixini öyrənmək üçün yerli əhalinin DNT-i önəmlidir. İndiyə kimi alimlər Avropa və Çin kimi ilkin məskunlaşma mərkəzindən kənarda olan çox az insanın genlərinin ardıcıllığını tamamilə  müəyyən etmişlər.

Ekspertin fikrinə görə yeni faktlar artıq insan DNT-i haqqındakı elmi anlayışları dəyişdirir, bizim genofond xəritəmizə müxtəliflik əlavə edir. Üç tədqiqatçı heyətinin hər biri bizim mənşəyimiz haqqında müxtəlif sualların cavabını axtarır, məsələn: insanlar necə Afrika ərazisində yayıldı və necə oldu ki, başqaları Avstraliyada məskunlaşdı? Ancaq hər üçünün məqsədi insanların Afrikadan digər ərazilərə necə yayılması barədə ziddiyyətli mübahisəni həll etməkdir. 1980-ci illərdə paleoantropoloqlar və genetiklər qrupu müasir insanın təxminən 50.000 il əvvəl yalnız Afrikada peyda olması haqqında fərziyyəni müdafiə etməyə başladı. Arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan skelet və alətlər  aydın göstərirdi ki, müasir insan məhz  həmin vaxtdan sonra Avropa, Asiya və Avstraliyaya köçmüşdür.

DNT hissələrinin ilkin tədqiqatı da bu fikri təsdiqləyirdi. Genetiklər müəyyən etdi ki, bütün qeyri-afrikalılar bir-birinə yaxından bağlıdır və onlar hamısı Afrika ağacının budaqlarıdır. Həmçinin bəzi ipucları göstərir ki, bir çox müasir insan çox güman ki, erkən miqrasiya dalğası zamanı 50.000 il əvvəl Afrikadan köç etmişlər. Məsələn: İsraildə tədqiqatçılar 120.000-90.000 yaşı olan müasir insan skeletləri tapmışlar. Səudiyyə Ərəbistanı və Hindistandan 100.000 illik tarixi olan təkmilləşmiş alətlər tapılmışdır. Keçən il oktyabrda Çin alimləri Homo Sapiensə xas ən azı 80.000, ola bilsin ki, 120.000 il yaşı olan diş tapması haqqında məlumat vermişdir. 2011-ci ildə Kopenhagen Universitetinin tanınmış genetiki Eskey Villerslev və onun əməkdaşları ilk dəfə aborigen avstraliyalıların gen ardıcıllığını müəyyən edərək müasir insanın Afrikadan yayılmasına dair bəzi çaşdırıcı ipucları ilə qarşılaşdılar.

İsraildə tapılmış, təxminən 90000 yaşlı kəllə sümüyünün surəti

Dr. Villerslev və əməkdaşları muzeydə saxlanılan qədim tükün genlərini bərpa etdilər. DNT-də avropa və asiyalılara xas olmayan xüsusi variantlar mövcud idi. Bu da Avstraliyaya ilk gələn insanların mənşəyi və nə vaxt gəlməsi haqqında çətin bir sual ortaya qoyurdu. Mübahisəni həll etmək üçün Dr. Villerslev hazırda yaşayan aborigenlərlə əlaqə saxlayaraq onların yeni genetik tədqiqatda iştirak edib-edə bilməyəcəklərini öyrənmək qərarına gəldi. O, Avstraliyada Griffith Universitetinin genetiki, artıq aborigen icması ilə bu cür tədqiqatda iştirak etməsi üçün görüşmüş Devid V. Lambertə qoşuldu. Oksford Universitetinin alimləri ilə əməkdaşlıq edən tədqiqatçılar həmçinin Papua Yeni Qvineyanın əhalisindən DNT nümunəsi aldılar. Heyət bir yerdə cəmi 83 gen aborigen avstraliyalılardan və 25 gen Papua Yeni Qvineyalılardan nümunəsi almağa nail oldular. Bununla Dr. Villerslevin 2011-ci ildəki tədqiqatından daha yüksək dəqiqliyə nail oldular. Bu vaxt Mail Metspaulu Estoniya Biomərkəzinin  başqa gentoplayıcı layihə həyata keçirən 98 alimdən ibarət heyətinə başılıq edirdi.

Onlar  148 populyasiyanı təcrübəyə cəlb etmişdilər, daha çox Avropa və Asiya, bir qədər də  Afrika və Avstraliyadan gen toplamışdılar. Onlar həmçinin 433 genin yüksək dəqiqliklə ardıcıllığını müəyyən etmişdilər. Harvard Tibb məktəbinin genetiki Devid Ray və əməkdaşları 6 qitədən olan sakinlərin genlərinin 3-cü verilənlər bazasını yaratdı. Simons təşkilatı və Milli Elmlər təşkilatının maliyyələşdirdiyi  The Simons Genome Diversity Project ( Simons Genlərin Dəyişikliyi Layihəsi) 142 əhalidən toplanmış 300  yüksək keyfiyyətli genləri ehtiva edir. Onların nümunələrini ayrı-ayrılıqda müayinə edərək hər üç qrup eyni nəticəyə gəldi: bütün qeyri-afrikalılar Afrikadan gələnlərin törəmələridir. Tədqiqatlara əsasən bu miqrasiyanın təqribən 80.000-50.000 illər əvvəl baş verdiyi təxmin edilir. Dr. Vilerslev və Dr. Rayın başçılığı ilə aparılan əvvəlki tədqiqatda Avstraliya və Papua Yeni Qvineyaya erkən miqrasiyanın olması barədə heç bir  genetik dəlil tapılmamışdı. Onların da əcdadlarının böyük əksəriyyəti - əgər hamısı deyilsə - eynilə avropalı və asiyayalar kimi Afrikadan miqrasiya etmiş insanlardır. Ancaq bu məsələdə Dr. Metspalu və əməkdaşları fərqli nəticəyə gəldilər.

"FED faiz artırmasaydı birja 10 min bənd daha yüksək olardı" like
  • 17 İyn 23:05  
Digərləri "FED faiz artırmasaydı birja 10 min bənd daha yüksək olardı"

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Fed-i tənqid etməyi davam etdirir

arrow Ətraflı
IDEA ilə Ümumdünya Turizm Təşkilatı arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb (FOTO) like
  • 17 İyn 23:04  
Digərləri IDEA ilə Ümumdünya Turizm Təşkilatı arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb (FOTO)

İyunun 17-də Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA İctimai Birliyin

arrow Ətraflı
Bankqkokda fərqli hostel  FOTO like
  • 17 İyn 23:01  
Digərləri Bankqkokda fərqli hostel FOTO

"Integrated Field" bürosu Taylandın paytaxtı Banqkokdakı "Klo

arrow Ətraflı
90% insan düyünü səhv bişirir  Tərkibindəki zəhərli like
  • 17 İyn 22:55  
Digərləri 90% insan düyünü səhv bişirir Tərkibindəki zəhərli

Yəqin ki, siz də düyünü səhv bişirənlərdənsiniz. Alimlər sübut edib

arrow Ətraflı
Məşhur fransız aktyoru vəfat etdi like
  • 17 İyn 22:54  
Digərləri Məşhur fransız aktyoru vəfat etdi

Fransız aktyoru Moris Benişu vəfat edib.

arrow Ətraflı
Ayaq qoxusunu yox edən sadə üsullar like
  • 17 İyn 22:53  
Digərləri Ayaq qoxusunu yox edən sadə üsullar

Yay aylarının ən böyük problemlərindən biri də ayaqdan gələn xoşəgə

arrow Ətraflı
Bu əlamətlər varsa, qalxanvari vəzini yoxladın like
  • 17 İyn 22:52  
Digərləri Bu əlamətlər varsa, qalxanvari vəzini yoxladın

Qalxanabənzər vəzinin xəstəliyi təkcə zob, düyün və gözlə görüləc

arrow Ətraflı
Üzümdən hazırlanan kokteyl like
  • 17 İyn 22:52  
Digərləri Üzümdən hazırlanan kokteyl

Yay meyvələrindən dadlı və sağlam kokteyllər hazırlamaq çox asandır.

arrow Ətraflı
Gəncədə 3 otaqlı ev yanıb like
  • 17 İyn 22:51  
Digərləri Gəncədə 3 otaqlı ev yanıb

Gəncədə yanğın qeydə alınıb

arrow Ətraflı
Bakının mərkəzində iki avtomobil toqquşub like
  • 17 İyn 22:51  
Digərləri Bakının mərkəzində iki avtomobil toqquşub

Bakının Nəsimi rayonunda avtoqəza baş verib.

arrow Ətraflı
Almaniyanın müəmmalı rəssamı Maks Bekmannın hekayəsi like
  • 17 İyn 22:50  
Digərləri Almaniyanın müəmmalı rəssamı Maks Bekmannın hekayəsi

20-ci əsrin aparıcı Alman sənətçilərindən biri olan Maks Bekmann tez-tez

arrow Ətraflı
Eldardan hər kəsi şok edən LGBT paylaşımı  FOTO like
  • 17 İyn 22:49  
Şou-biznes Eldardan hər kəsi şok edən LGBT paylaşımı FOTO

Müğənni Eldar Qasımov da LGBT- yə (Lezbiyan, Gey, Biseksual, Transseksual)

arrow Ətraflı
Azərbaycanda məhkəməhüquq islahatları barədə məruzə Strasburqda təqdim olunub  FOTO like
  • 17 İyn 22:47  
Siyasət Azərbaycanda məhkəməhüquq islahatları barədə məruzə Strasburqda təqdim olunub FOTO

17 iyun 2019-cu il tarixdə Strasburqda Avropa Şurasının korrupsiyaya qarşı

arrow Ətraflı
Zaqatalada iki "Mercedes" toqquşub, xəsarət alanlar var like
  • 17 İyn 22:46  
Digərləri Zaqatalada iki "Mercedes" toqquşub, xəsarət alanlar var

Zaqatalada baş vermiş yol qəzasında iki nəfər xəsarət alıb.

arrow Ətraflı