"Qohum evlilikləri uşaqlarda anadangəlmə qaraciyər xəstəliklərinə zəmin yaradır"


Digərləri 18 Dek 2018 09:04:00 361 0

"Qohum evlilikləri uşaqlarda anadangəlmə qaraciyər xəstəliklərinə zəmin yaradır"

Transplantasiya xəstənin həyatını xilas etmək üçün ən son çıxış yolu da hesab edilə bilər. Bir insandan digərinə orqanın köçürülməsi təcrübəsi ilk dəfə 1933-cü ildə Ukraynada gerçəkləşib. Bu əməliyyat zamanı xəstəyə ilk dəfə olaraq böyrək köçürülüb. Azərbaycanda da hələ sovet dövründə xəstələr üzərində böyrəkköçürmə əməliyyatları aparılsa da, bu iş sonradan dayandırılıb.

Müstəqillik dövründə isə Azərbaycanda böyrəkköçürmə əməliyyatları bərpa edilməklə yanaşı, qaraciyərin köçürülməsinə (2008-ci ildən) də başlanılıb.

Son.az xəbər verir ki, Trend-in orqan transplantasiyası ilə bağlı suallarını Səhiyyə Nazirliyinin Transplantologiya İşinin Təşkili üzrə Əlaqələndirici Şurasının üzvü, tibb üzrə fəlsəfə doktoru Mircəlal Kazımi cavablandırır.

- Bu il Azərbaycanda ilk qaraciyər transplantasiyası əməliyyatının aparılmasından 10 il keçir. Ötən bu dövrdə neçə xəstəyə orqan köçürülüb?

- Bu il dekabrın 12-də Azərbaycanda qaraciyər transplantasiyasına başlanılmasının 10 ili tamam olur. Əslində, Azəbaycanda ilk orqan köçürülməsi əməliyyatı 1971-72-ci illərdə akademik M.Cavadzadə tərəfindən həm canlıdan, həm də meyitdən böyrək transplantasiyası əməliyyatları ilə başlayıb. Həmin zaman bizim bu gün icra edə bilmədiyimiz əməliyyat - meyitdən orqan transplantasiyası da aparılıb. SSRİ dövründə M.Cavadzadə və komandası tərəfindən bu, böyük nailiyyət idi. Qürurverici hal odur ki, Azərbaycanda bu əməliyyatlara yaxın qonşularımız olan İran və Türkiyədən də əvvəl başlanıb. Lakin bu iş davam etdirilmədi və orqan köçürülməsi əməliyyatları dayandırıldı. Açığı, bu işin nəyə görə dayandırılmasının səbəbini dəqiq deyə bilmirəm. Ondan sonra 2000-ci ilin əvvəllərində professor Kamal Abdullayevin rəhbərliyi, xarici mütəxəssislərin iştirakı ilə təxminən 20-yə yaxın böyrək köçürülməsi əməliyyatı icra olundu. Lakin bu proqram da uğur qazana bilmədi, yəni davamlı olmadı. 2008-ci ilin dekabrın 12-dən bizim tərəfimizdən yalnız Azərbaycanda deyil, eyni zamanda Orta Asiya, Qafqaz regionunda canlıdan canlıya ilk qaraciyər transplantasiyası uğurla icra edildi. İlk dəfə olaraq, sırf Azərbaycan həkimlərinin iştirakı ilə aparılan bu əməliyyatdan sonra ölkəmizdə orqan köçürülmələrinə start verildi. Onu da qeyd edim ki, qaraciyər transplantasiyası edilmiş ilk xəstəmiz ictimai xadimdir, o, hazırda sağlam şəkildə əmək fəaliyyətini davam etdirir. İndiyədək 600-dən çox orqan transplantasiyası əməliyyatı icra edilib. Onların 450-ə yaxını böyrək, qalanı isə qaraciyər köçürülməsidir.

- Azərbaycanda orqan köçürülənlərin əksər hallarda böyrək çatışmazlığından əziyyət çəkən şəxslər olması belə xəstələrin daha çox olması anlamına gəlirmi?

- Əslində, digər orqan çatışmazlığından əziyyət çəkən insanların sayı kifayət qədərdir. Böyrək transplantasiyası edilmiş xəstələrin sayının qaraciyər köçürülən xəstələrin sayından çox olmasının bir neçə səbəbi var. Birinci səbəb donor problemidir. Təəssüf hiss ilə qeyd edim ki, biz hazırda yalnız canlı donordan xəstəyə orqan transplantasiyası əməliyyatı icra edirik. Beyin ölümü keçirmiş insanın, meyitlərin orqanlarından hələ ki, istifadə edə bilmirik. Amma mən inanıram ki, bu məsələ də öz həllini tapacaq. Digər problem donorların psixologiyası ilə bağlıdır. Qaraciyər çatışmazlığı olan xəstə üçün donorun qaraciyərinin bir hissəsi götürülür. Donor ola biləcək insanlar bu əməliyyatı etdirməkdən bir qədər çəkinirlər. Böyrək transplantasiyasında isə donor xəstəyə iki böyrəyindən birini verir. Ona görə də donorlar bunu daha rahat əməliyyat sayır.

- Azərbaycanda orqan transplantasiyasına ehtiyacı olan xəstələrin sayı dəqiqləşib?

- İndi bizdə belə xəstələrin dəqiq sayı yoxdur. Lakin onu bilirəm ki, transplantasiyaya ehtiyacı olan xəstələrin sayı bütün dünyada artmaqdadır. Çünki tibbi müayinələrin inkişafı, ətraf mühitin çirklənməsi əməliyyata ehtiyacı olan xəstələrin sayını artırır. Yeni başlayanda Azərbaycanda əməliyyatların sayı az idi, çünki insanların buna tələbatı olduğu halda inam və etibarı zəif idi. Xəstələrin əksəriyyəti orqan köçürülməsi üçün xarici ölkələrə gedirdilər. Lakin illər keçdikcə Azərbaycandan, eyni zamanda qonşu ölkələrdən bizə əməliyyat üçün müraciət etməyə başladılar və orqan köçürülməsi əməliyyatları üçün xaricə gedənlərin sayı kəskin şəkildə azalmağa başladı. İlk dövrlərdə əməliyyat etdiyimiz şəxslərin 60 -70 faizi xaricdə əməliyyat qərarı verilmiş, lakin bizim haqqımızda eşidərək geri qayıdan xəstələr idi. Bütün dünyada orqan köçürülməsi sırasında ən çətin əməliyyatlar pediatrik, yəni uşaqlar arasında keçirilən əməliyyatlardır. Çünki uşaq orqanizmi böyüməkdə olan orqanizmdir.

- Uşaqlar arasında qaraciyər xəstəliklərinin yayılması halları hansı səviyyədədir və bunun yaranma səbəbləri nələrdir?

“Fatihə” surəsini təfsiri like
  • 18 Dek 08:59  
Digərləri “Fatihə” surəsini təfsiri

"Rəhman" və "Rəhim" sözlərinin hər ikisi "rəhm&q

arrow Ətraflı
WTI markalı neftin qiyməti 3%dən çox aşağı düşüb like
  • 18 Dek 08:58  
Digərləri WTI markalı neftin qiyməti 3%dən çox aşağı düşüb

Amerika WTI markalı yüngül neftinin qiyməti 3%-dən çox düşüb.

arrow Ətraflı
Facebookda 7 milyon insanın səhifəsi "sındırılıb" like
  • 18 Dek 08:55  
Digərləri Facebookda 7 milyon insanın səhifəsi "sındırılıb"

"Facebook"un rəhbərliyi bildirib ki, 6,8 milyon istifadəçinin şə

arrow Ətraflı
BMT Baş Assambleyası Qaçqınlar haqqında Qlobal Saziş qəbul edib like
  • 18 Dek 08:53  
Dünya BMT Baş Assambleyası Qaçqınlar haqqında Qlobal Saziş qəbul edib

BMT Baş Assambleyası bazar ertsəi günü Qaçqınlar haqqında Qlobal Saziş

arrow Ətraflı
“Bismillah” sanki Allahın nişanıdır like
  • 18 Dek 08:51  
Digərləri “Bismillah” sanki Allahın nişanıdır

"Bismillah"ın insan həyatındakı əhəmiyyətini dərk etmək üç

arrow Ətraflı
Türkiyə Bəşər Əsədlə əməkdaşlığı nəzərdən keçirə bilər like
  • 18 Dek 08:48  
Dünya Türkiyə Bəşər Əsədlə əməkdaşlığı nəzərdən keçirə bilər

Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu Ankaranın Bəşər Əs

arrow Ətraflı
"Serve" adlı robotkuryer təqdim edilib like
  • 18 Dek 08:46  
Digərləri "Serve" adlı robotkuryer təqdim edilib

ABŞ-ın "Postmates" loqistika operatoru çəkisi 22 kq-dək olan bağ

arrow Ətraflı
Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA like
  • 18 Dek 08:45  
Digərləri Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

Son.az kompüteriniz üçün maraqlı fotoları təqdim edir.

arrow Ətraflı
Azərbaycan Gömrük Xidmətinin nümayəndə heyəti İsraildə işgüzar səfərdədir  FOTO like
  • 18 Dek 08:43  
Digərləri Azərbaycan Gömrük Xidmətinin nümayəndə heyəti İsraildə işgüzar səfərdədir FOTO

Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri, gömrük xidmə

arrow Ətraflı
Bütöv Quranın məğzi bu ayədə toplanıb like
  • 18 Dek 08:41  
Digərləri Bütöv Quranın məğzi bu ayədə toplanıb

Tarix boyunca Fatihə surəsinin təfsiri istiqamətində xeyli işlər görülm

arrow Ətraflı
Tramp Ərdoğana Güləni ekstradisiya edəcəyinə söz verməyib like
  • 18 Dek 08:38  
Dünya Tramp Ərdoğana Güləni ekstradisiya edəcəyinə söz verməyib

ABŞ prezidenti Donald Tramp G20 sammiti çərçivəsində türkiyəli həmkarı

arrow Ətraflı
Smartfondan idarə olunan "ağıllı" həb hazırlanıb like
  • 18 Dek 08:35  
Digərləri Smartfondan idarə olunan "ağıllı" həb hazırlanıb

Massaçusets Texnologiya İnstitutu, Dreyper Universiteti və Briqama Qadın xə

arrow Ətraflı
Portuqaliya klassik musiqisi Azərbaycan xalq müsiqisi ilə birləşir  FOTO like
  • 18 Dek 08:33  
Digərləri Portuqaliya klassik musiqisi Azərbaycan xalq müsiqisi ilə birləşir FOTO

Bakının soyuq havası Portuqaliyadan gələn isti mehnən qarışmışdır. &q

arrow Ətraflı
Ayətülkürsi oxumağın fəzilətləri like
  • 18 Dek 08:31  
Digərləri Ayətülkürsi oxumağın fəzilətləri

"Ayətül-kürsi" Qurani-kərimin Bəqərə surəsinin 255-ci ayəsin

arrow Ətraflı
Meyə etimadsızlıq göstərilməyəcək like
  • 18 Dek 08:28  
Dünya Meyə etimadsızlıq göstərilməyəcək

Britaniya parlamenti Leyboristlər Partiyasının lideri Ceremi Korbinin ölkən

arrow Ətraflı